پوکی استخوان یک اختلال شایع اسکلتی است که با کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر شکستگی مشخص میشود. درمانهای معمول این بیماری شامل اصلاح سبک زندگی، مصرف دارو و مکملهای کلسیم و ویتامین دی است. بااینحال، توجه زیادی به درمانهای جایگزین، بهویژه درمانهای گیاهی معطوف شده است؛ زیرا این درمانها بهدلیل داشتن اجزای زیستفعال چندوجهی، ایمنتر و مفیدتر شناخته میشوند. این مطالعه به بررسی گیاهان دارویی مختلف و ظرفیت آنها در مدیریت پوکی استخوان میپردازد و کاربردهای آنها در طب سنتی و پذیرش فزایندۀ آنها در شیوههای پزشکی معاصر را برجسته میکند.منابع طب سنتی شامل تحفهالمؤمنین، القانون فی الطب،مخزن الادویه، اکسیر اعظم، ذخیرۀ خوارزمشاهی، طب اکبری و پایگاههای معتبر علمی مانندPubMed, Scopus و Google Scholar با کلیدواژههایی چون تولید سودا، پوکی استخوان، شکستگی استخوان، تقویت استخوان/تاندون و ترکیبات گیاهی مؤثر بر پوکی استخوان بررسی شد. همچنین، نام علمی و مکانیسم اثر این ترکیبات با منابع علمی مدرن تطبیق داده شد و شواهد اثربخشی آنها تجزیه و تحلیل گردید.در این پژوهش گیاهان دارویی مانند سنجد، اقاقیا، کنجد، گشنیز، زردچوبه، کلم قمری، سیاهدانه، زنجبیل، زیتون، سداب، شبدر قرمز و خرما بهعنوان گیاهان مؤثر درمانی بر روی پوکی استخوان شناسایی شدهاند. ترکیبات فعال موجود در این گیاهان با تحریک سلولهای بنیادی استئوبلاست مزانشیمی و افزایش بیان پروتئینهای مرتبط با ساخت استخوان، جذب کلسیم و مواد معدنی را بهبود میبخشند. این یافتهها حاکی از ظرفیت استفادۀ گیاهان دارویی بهعنوان درمان مکمل یا جایگزین در بهبود و ترمیم پوکی استخوان است.نتایج این مطالعه نشان میدهد که گیاهان دارویی میتوانند بهعنوان یک استراتژی مؤثر در مدیریت پوکی استخوان و بهبود سلامت استخوانها در نظر گرفته شوند که به تحقیقات بیشتر برای تأیید و توسعۀ این درمانها نیاز است.
Fakhri S, Talebi Anaraki F, Jafari Z, Farzaei M H. A review of medicinal plants used for treatment of osteoporosis in Persian Medicine. jiitm 2025; 16 (3) :163-182 URL: http://jiitm.ir/article-1-1793-fa.html
فخری سجاد، طالبی انارکی فاطمه، جعفری زهرا، فرزایی محمدحسین. مروری بر گیاهان دارویی مورداستفاده در درمان پوکی استخوان در طب ایرانی. مجله طب سنتي اسلام وايران. 1404; 16 (3) :163-182
