[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 10، شماره 3 - ( پاييز 1398 ) ::
جلد 10 شماره 3 صفحات 269-290 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی کتب مفردات از الحشایش (3 ق) تا محیط اعظم (13ق) با تکیه بر کتاب های شاخص در مناطق تحت حکومت اسلام
فاطمه محمدی، مسعود کثیری، روجا رحیمی*
چکیده:   (508 مشاهده)
سابقه و هدف: مفردات، اجزای گیاهی، حیوانی و معدنی هستند که ضمن کاربرد مستقل در درمان، به‌عنوان پایۀ ساخت داروهای ترکیبی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند. یکی از اولین کتاب‌هایی که در سرزمین‌های اسلامی به موضوع مفردات پرداخته، ماتریامدیکا اثر دیسقوریدوس گیاه‌شناس قرن اول میلادی است که در قرن ۳ق به عربی ترجمه شده و آخرین آن‌ها در قرن ۱۳ق با عنوان محیط اعظم به نگارش درآمد. به‌دلیل اهمیت مبحث مفردات تا کنون مطالعاتی در این زمینه صورت گرفته، اما هیچ یک به معرفی مجموعۀ مفردات طی سده‌های ۳ تا ۱۳ق در قلمروی سرزمین‌های اسلامی نپرداخته‌اند. هدف از مطالعۀ حاضر، گردآوری اطلاعات کتاب‌شناسی و محتوایی این آثار از قرن ۳ تا ۱۳ق است.
مواد و روش‌ها: پژوهش توصیفی-تحلیلی حاضر به روش کمّی دوره‌پژوهی و از طریق جست‏‌وجو در فهرست‏‌واره‌ها و منابع الکترونیک برای یافتن آثار تألیف یافته در سیر زمانی قرن‌های ۳ تا ۱۳ق انجام شد. سپس آثار شاخص و برجسته در مناطق تحت حکومت اسلام، بر اساس معیارهای مشخص، برگزیده شدند و به‌صورت مجزا و اساسی مورد مطالعه قرار گرفتند.
یافته‌ها: در طول ۱۰ سده مذکور، ۱۹۲ اثر در زمینه مفردات نگارش یافته است. از میان آن‌ها و بر اساس معیارهای مشخص، ۳۱ اثر به‌عنوان آثار برجسته شناسایی شدند که 20 اثر به‌صورت اختصاصی به مبحث مفردات، ۶ اثر به مفردات و قرابادین توأم با یکدیگر و در 5 اثر دایره‌المعارف‌گونه، مفردات در کنار سایر موضوعات پزشکی مورد بررسی قرار گرفته‌اند.
بحث و نتیجه‌گیری: بر اساس مطالعات صورت‌گرفته این نکته استنباط می‌شود که تغییرات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در قلمروی سرزمین‌های اسلامی، روند تألیف کتب مفردات را متوقف نساخته و هرچند با کمیت‌های متفاوت اما در طول این ۱۰ قرن ادامه یافته است.
واژه‌های کلیدی: تاریخ، طب، مفردات، سرزمین‌های اسلامی
متن کامل [PDF 325 kb]   (71 دریافت)    
نوع مطالعه: مروري | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۸/۸/۱۰ | پذیرش: ۱۳۹۸/۱۲/۶
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Mohammadi F, Kasiri M, Rahimi R. Investigating the books of material medicas from Al-Hashaish (3 AH) to the Mohit Azam (13 AH) relying on index books in the areas ruled by Islam. jiitm. 2019; 10 (3) :269-290
URL: http://jiitm.ir/article-1-1178-fa.html

محمدی فاطمه، کثیری مسعود، رحیمی روجا. بررسی کتب مفردات از الحشایش (3 ق) تا محیط اعظم (13ق) با تکیه بر کتاب های شاخص در مناطق تحت حکومت اسلام. مجله طب سنتي اسلام وايران. 1398; 10 (3) :269-290

URL: http://jiitm.ir/article-1-1178-fa.html



دوره 10، شماره 3 - ( پاييز 1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها
مجله طب سنتی اسلام و ایران Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 32 queries by YEKTAWEB 4111