[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 11، شماره 3 - ( پاييز 1399 ) ::
جلد 11 شماره 3 صفحات 0-0 برگشت به فهرست نسخه ها
طِبُ‌‌الاجساد (اصلاح و مداوای فلزات) و بازخوانی رابط طب و کیمیا در دوره اسلامی
امین متولیان*، مهنازالسادات مرتضوی
چکیده:   (747 مشاهده)
سابقه و هدف: طب‏‌الاجساد، مفهومی است که کیمیاگران دوره اسلامی برای فهم، تشخیص و اصلاح نواقص و زواید عارض بر اجساد (فلزات) سبعه مطرح کرده‌‏اند. آنها اجساد را هم‏چون بدن انسان، در معرض فساد و مرض می‌‏انگاشته و می‏کوشیدند تا براساس روابط علم‏‌المیزان، انحراف مزاج آنها را تشخیص دهند و بر اساس تدابیر کیمیایی از جمله ترکیب، این انحراف را برطرف و مزاج جسد را به وضعیت تعادلی خود نزدیک کنند. پیش ازاین و در بیشتر مطالعات رایج و موجود، مقوله اکسیر، یکی از مقولاتی بوده که بیشتر مورخان علم، برای فهم رابطه طب و کیمیا برآن متمرکز می‏شدند. اما دراین مقاله دیگر مفاهیم و روش‌‏های رایج در طب‌‏الاجساد از جمله مزاج، خاصیت و ترکیب و تدبیر، نیز شرح داده شده است. مطالعات تاریخ‏‌نگارانه مبتنی بر روش ترکیب که اساس طب‌الاجساد است، دامنه مطالعه درباب تعاملات طب و کیمیا را می‏‌تواند گسترش دهد.   
مواد و روش‏‌ها: این مقاله یک مطالعه کتابخانه‌‏ای است که برای سامان‏‌دادن و نگارش آن چند رساله در صناعت کیمیا از سه حکیم کیمیاگر بزرگ دوره اسلامی یعنی جابربن‏‌حیان، مویدالدین طغرایی و اَیدَمُر جَلدکی، بررسی و بخشی از مباحث آنها در ارتباط با طب‏‌الاجساد، اصلاح و درمان اجساد ارائه شده تا مفاهیم پایه و روش‌‏های اصلی در این دانش استخراج، شرح و تا حد ممکن بایکدیگر، مقایسه شوند. قبل از آن بر مبنای مقالات لاتینی، عربی و فارسی موجود و بر اساس جست‌وجوی مفهوم ارتباط طب و کیمیا در دوره اسلامی، پیشینه‌‏ای مختصر از آن گزارش شده است.
یافته‏‌ها: بخش قابل‌توجهی از متون معتبرتر در کیمیای دوره اسلامی که متعلق به سه کیمیاگر نام‏دار این دوره است، به طب‌‏الاجساد اختصاص یافته است. در این بخش‏‌ها، مواد و روش‌‏هایی برای مداوا و اصلاح امراض در اجساد سبعه معرفی شده که استفاده از آنها با آنچه طبیبان انجام می‏داده‌اند مشابه است. بر اساس همین شباهت، در مواردی نیز اعضای بدن به قلم کیمیاگران توصیف و حتی رسم شده، علل امراض شرح و روش‏هایی نوآورانه برای درمان آنها پیشنهاد شده است.
بحث و نتیجه‏‌گیری: طب‌‏الاجساد شاخه‏‌ای مطرح در متون کیمیاست که به‌واسطه شباهت مفاهیم و روش‏‌های آن با مفاهیم و روش‏‌های طب دوره اسلامی، می‌‏تواند محملی برای بازشناخت رابطه طب و کیمیا به‏‌شمار آید.
واژه‌های کلیدی: اجساد، ترکیب، مزاج، خاصیت، کیمیا، طب
     
نوع مطالعه: مروري | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1399/11/13 | پذیرش: 1399/9/10 | انتشار: 1399/9/10
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML     Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:


متولیان امین، مرتضوی مهنازالسادات. طِبُ‌‌الاجساد (اصلاح و مداوای فلزات) و بازخوانی رابط طب و کیمیا در دوره اسلامی. مجله طب سنتي اسلام وايران. 1399; 11 (3)

URL: http://jiitm.ir/article-1-1295-fa.html



دوره 11، شماره 3 - ( پاييز 1399 ) برگشت به فهرست نسخه ها
مجله طب سنتی اسلام و ایران Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine

Creative Commons License
This Journal is licensed under a Attribution-NonCommercial 4.0 International License

Persian site map - English site map - Created in 0.05 seconds with 29 queries by YEKTAWEB 4287