Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine

fa تدابیر پیشگیری در مقابله با بیماری‌‌های همه‌‌گیر براساس دیدگاه بهاء‌الدوله رازی Preventive measures against epidemics based on the view of Bahā’ al-Dawlah Razi تخصصي Special مصاحبه Interview <div style="text-align: justify;"><v:shape filled="f" id="Text_x0020_Box_x0020_2" o:gfxdata="UEsDBBQABgAIAAAAIQC2gziS/gAAAOEBAAATAAAAW0NvbnRlbnRfVHlwZXNdLnhtbJSRQU7DMBBF 90jcwfIWJU67QAgl6YK0S0CoHGBkTxKLZGx5TGhvj5O2G0SRWNoz/78nu9wcxkFMGNg6quQqL6RA 0s5Y6ir5vt9lD1JwBDIwOMJKHpHlpr69KfdHjyxSmriSfYz+USnWPY7AufNIadK6MEJMx9ApD/oD OlTrorhX2lFEilmcO2RdNtjC5xDF9pCuTyYBB5bi6bQ4syoJ3g9WQ0ymaiLzg5KdCXlKLjvcW893 SUOqXwnz5DrgnHtJTxOsQfEKIT7DmDSUCaxw7Rqn8787ZsmRM9e2VmPeBN4uqYvTtW7jvijg9N/y JsXecLq0q+WD6m8AAAD//wMAUEsDBBQABgAIAAAAIQA4/SH/1gAAAJQBAAALAAAAX3JlbHMvLnJl bHOkkMFqwzAMhu+DvYPRfXGawxijTi+j0GvpHsDYimMaW0Yy2fr2M4PBMnrbUb/Q94l/f/hMi1qR JVI2sOt6UJgd+ZiDgffL8ekFlFSbvV0oo4EbChzGx4f9GRdb25HMsYhqlCwG5lrLq9biZkxWOiqY 22YiTra2kYMu1l1tQD30/bPm3wwYN0x18gb45AdQl1tp5j/sFB2T0FQ7R0nTNEV3j6o9feQzro1i OWA14Fm+Q8a1a8+Bvu/d/dMb2JY5uiPbhG/ktn4cqGU/er3pcvwCAAD//wMAUEsDBBQABgAIAAAA IQAUwSyVCQIAAPMDAAAOAAAAZHJzL2Uyb0RvYy54bWysU9tu2zAMfR+wfxD0vtjJkjUx4hRduw4D ugvQ7gMYWY6FSaImKbGzrx8lp2mwvQ3TgyCJ5CHPIbW+HoxmB+mDQlvz6aTkTFqBjbK7mn9/un+z 5CxEsA1otLLmRxn49eb1q3XvKjnDDnUjPSMQG6re1byL0VVFEUQnDYQJOmnJ2KI3EOnqd0XjoSd0 o4tZWb4revSN8yhkCPR6Nxr5JuO3rRTxa9sGGZmuOdUW8+7zvk17sVlDtfPgOiVOZcA/VGFAWUp6 hrqDCGzv1V9QRgmPAds4EWgKbFslZOZAbKblH2weO3AycyFxgjvLFP4frPhy+OaZamr+trzizIKh Jj3JIbL3OLBZ0qd3oSK3R0eOcaBn6nPmGtwDih+BWbztwO7kjffYdxIaqm+aIouL0BEnJJBt/xkb SgP7iBloaL1J4pEcjNCpT8dzb1Ipgh5XV8vpasGZINN8cUW9zxmgeg52PsSPEg1Lh5p7an0Gh8ND iKkYqJ5dUi6L90rr3H5tWU8JFrNFDriwGBVpOrUyNV+WaY3zkjh+sE0OjqD0eKYE2p5IJ54j4zhs B3JMSmyxORJ9j+MU0q+hQ4f+F2c9TWDNw889eMmZ/mRJwtV0Pk8jmy+ZMmf+0rK9tIAVBFXzyNl4 vI15zEeuNyR1q7IML5WcaqXJyuqcfkEa3ct79nr5q5vfAAAA//8DAFBLAwQUAAYACAAAACEAwOxp LN0AAAAJAQAADwAAAGRycy9kb3ducmV2LnhtbEyPQW/CMAyF75P2HyJP2m0kIEZp1xQhpl03jQES t9CYtlrjVE2g3b+fOW03P7+n58/5anStuGIfGk8aphMFAqn0tqFKw+7r7WkJIkRD1rSeUMMPBlgV 93e5yawf6BOv21gJLqGQGQ11jF0mZShrdCZMfIfE3tn3zkSWfSVtbwYud62cKbWQzjTEF2rT4abG 8nt7cRr27+fjYa4+qlf33A1+VJJcKrV+fBjXLyAijvEvDDd8RoeCmU7+QjaIlnUy46SGZJGCuPnJ lBcnHubLFGSRy/8fFL8AAAD//wMAUEsBAi0AFAAGAAgAAAAhALaDOJL+AAAA4QEAABMAAAAAAAAA AAAAAAAAAAAAAFtDb250ZW50X1R5cGVzXS54bWxQSwECLQAUAAYACAAAACEAOP0h/9YAAACUAQAA CwAAAAAAAAAAAAAAAAAvAQAAX3JlbHMvLnJlbHNQSwECLQAUAAYACAAAACEAFMEslQkCAADzAwAA DgAAAAAAAAAAAAAAAAAuAgAAZHJzL2Uyb0RvYy54bWxQSwECLQAUAAYACAAAACEAwOxpLN0AAAAJ AQAADwAAAAAAAAAAAAAAAABjBAAAZHJzL2Rvd25yZXYueG1sUEsFBgAAAAAEAAQA8wAAAG0FAAAA AA== " stroked="f" style="position:absolute; left:0; text-align:left; margin-left:-9px; margin-top:237px; width:85.45pt; height:36pt; z-index:251656704" type="#_x0000_t202"> <v:textbox> </v:textbox> </v:shape>در طول تاریخ زندگی انسان‌ها همواره همه‌گیری‌ها یکی از تهدیدهای جدی حیات بشر بوده‌ که نحوۀ کنترل و پیشگیری از آن اهمیت ویژه‌ای دارد. یکی از پزشکان برجستۀ طب ایرانی در دوران صفویه، بهاء‌الدوله رازی است که علاوه بر جایگاه علمی، از جایگاه سیاسی برخوردار بوده است. او مجموعۀ کاملی از تعریف شرایطی که باعث همه‌گیری می‌شود، علائم بیماری ناشی از آن و راهکارهای پیشگیری و کنترل آن را در کتاب خلاصه التجارب خود آورده است. این مقاله در نظر دارد مطالب بهاء‌الدوله رازی را ارائه دهد که دربردارندۀ تجارب شخصی او و دیگر پزشکان دورۀ اسلامی تا پیش از دوران صفویه در رابطه با بیماری‌های همه&rlm;‌گیر است. این مطالعه با استفاده از روش کتابخانه‌ای و اسنادی، موضوع بیماری&rlm;‌های همه‌&rlm;گیر را بر طبق کتاب بهاءالدوله رازی بررسی کرده، سپس به تحلیل و تجزیه هر بخش و استنتاج یافته‌ها و تطبیق آن با طب امروزی می‌پردازد. مطالب کتاب خلاصه التجارب بهاءالدوله رازی در مورد همه‌گیری‌ها را می‌توان به ۳ بخش تقسیم کرد. مطالب مربوط به بخش ۱ و ۲ جمع‌آوری مطالب پیشینیان توسط او بوده است. درحالی&rlm;‌که ما در بخش سوم شاهد ایده&rlm;‌های بهاءالدوله در بخش پیشگیری از قبیل اشاره به نوع پوشش خاص در منزل، توصیه به استفاده از پشه‌بند (مکان ویژه در زمان همه‌&rlm;گیری) و استفاده از گیاهان خاص هستیم که به‌نظر می‌&rlm;رسد این روش&rlm;‌ها از راهکارهای منحصربه‌فرد بهاء‌الدوله رازی در زمان همه&rlm;‌گیری&rlm;‌ها بوده &rlm;است. با توجه به اینکه کتاب خلاصه التجارب رازی از جمله کتب متأخر طب ایرانی است و بهاءالدوله رازی علاوه بر جمع‌&rlm;آوری نظر حکمای قبل از خود به ذکر تجربیات خود نیز پرداخته، تحقیق و بررسی بر روی این کتاب بسیار حائز اهمیت بوده به‌طوری&rlm;‌که توصیه&rlm;‌ها و راهکارهای پیشگیری او می‌تواند مبنای مطالعات پایه و بالینی قرار گیرد.</div> Throughout the history of human life, epidemics have always been one of the serious threats to human life making their control and prevention of particular importance. One of the leading physicians of Persian Medicine in the Safavid era is Bahā’ al-Dawlah Razi, who in addition to his scientific status, had also a political status. In his book "Khulāsat al-Tajārib", he has discussed a complete set of definitions of the conditions that cause epidemics, the symptoms of the disease, and the ways to prevent and control it. This article intends to categorize the contents of Bahā’ al-Dawlah Razi’s book, which includes his personal experiences and those of other physicians of the Islamic period up to the Safavid period, in relation to epidemics. This is a descriptive-historical study based on library resources, which has studied the subject of epidemics according to Bahā’ al-Dawlah Razi’s book, and then analyzed each section and the conclusions as well as reconciling of results to modern medicine. The contents of Khulāsat al-Tajārib on epidemics can be divided into three sections. Materials related to sections one and two were collected by him. In the third part, we see Bahā’ al-Dawlah Razi` ideas in the prevention section such as referring to use of specific clothes in indoor places, recommending use of mosquito nets and the use of special plants. These methods are unique to Bahā’ al-Dawlah Razi during the epidemics. Razi’s "Khulāsat al-Tajārib” is one of the recent books of Persian Medicine, where he has collected the opinions of scholars before him in addition to mentioning his own experiences. Therefore, research on this book is very important as his recommendations and treatment strategies can be proposed as the basis of further basic and clinical studies. کووید- 19, همه‌گیری‌ها, تاریخ پزشکی, طب ایرانی COVID-19, Epidemics, History of Medicine, Persian Medicine 155 166 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-598&slc_lang=fa&sid=1 Narges Tajik نرگس تاجیک 100319475328460024165 100319475328460024165 No Zahra Ghahramani زهرا قهرمانی 100319475328460024166 100319475328460024166 No Zahra Alamdar زهرا علمدار 100319475328460024167 100319475328460024167 No Nafise Shaabani نفیسه شعبانی 100319475328460024168 100319475328460024168 No Mohammad Hossien Ayati محمدحسین آیتی ayati@tums.ac.ir 100319475328460024169 100319475328460024169 Yes Department of Medical History, Faculty of Persian Medicine, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه تاریخ پزشکی، دانشکدۀ طب ایرانی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران