Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine

fa معرفی نسخۀ خطی «شرح تعلیقات صهاربخت بر ترجمۀ عربی کناش فی الطب جرجیس» و اهمیت آن در حوزۀ طب ایرانی Introducing the manuscript "Description of Chaharbukht's comments on the Arabic translation of Konnash fi al-Tibb Jirdjis"and its importance in Persian Medicine تخصصي Special اصيل پژوهشي Origianal Research <div style="text-align: justify;">سابقه و هدف: کناش‌ فی الطب اثر طبی جرجیس&rlm;‌بن&rlm;‌بختیشوع، رئیس بیمارستان جندی‌شاپور، در قرن دوم هجری قمری به زبان سریانی نوشته شده است. حنین&rlm;‌بن‌&rlm;اسحاق، پزشک و مترجم مشهور مسیحی قرن سوم، این کتاب را از سریانی به عربی ترجمه کرده و پس از آن، ابویزید صهاربخت&rlm;‌بن&rlm;‌ماسرجیس در قرن سوم هجری شرحی بر آن نوشته و آن را به فرزندش عیسی اهدا کرده است که به تعلیقۀ صهاربخت شهرت دارد. سپس مؤلفی ناشناس بر تعلیقۀ صهاربخت شرحی نوشته که تنها نسخۀ بازمانده از جلد نخست آن در کتابخانۀ آستان قدس نگهداری می‌شود و در قرن هشتم هجری کتابت شده است. از سه اثر نام‌برده نخست تا امروز نسخه‌ای در جهان شناخته نشده است. یکی از اهداف این پژوهش تبیین راه دستیابی به متن آن آثار و بازسازی آنها از دریچۀ همین نسخه است. هدف دیگر معرفی این نسخۀ خطی و بیان اهمیت آن می‌باشد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه از روش تحلیل متن با رویکرد نسخه‌شناسی استفاده شده است. یافته‌ها: چهار اثر از چهار نسل مختلف اطبای ایرانی در این نسخۀ کوچک و منحصربه‌فرد گرد آمده است؛ حضور پررنگ واژگان سریانی و یونانی در متن کتاب و نام‌بردن از برخی اطبا که اطلاعی از آنها در دست نیست از ویژگی‌های این اثر است. نتیجه‌گیری: بخشی از اهمیت این اثر مربوط به اهمیت مؤلف و مترجم و مفسر و دیگری مربوط به قدمت آن است. این اثر در بخش کلیات متعلق به مکتب ایرانی خوزی است و با دیگر آثار طبی که متعلق به مکتب جالینوسی است اندکی فرق دارد. ساختار این اثر با قانون و کامل ‌الصناعه تفاوت دارد و نوع تبویب و ارائۀ مطالب در آن قابل‌توجه است. این اثر بازسازی ۶۶۸۲ کلمه از ترجمۀ حنین و ۱۸۴۰۸ کلمه از کتاب تعلیقۀ صهاربخت را ممکن کرده است که پیش از آن اثری از آنها وجود نداشت.</div> Background and Purpose: Konnash fi al-Tibb, a medical work by Jirdjis ibn Bukhtishu, was written in the second century AH in Syriac. Hunayn ibn Ishaq, a famous third-century Christian physician and translator, translated the book from Syriac into Arabic. An anonymous author wrote a commentary on Chaharbukht's commentary, the only surviving copy of the first volume, which is kept in the Astan Quds Library and was written in the eighth century AH. Of the first three works, no copy is known to exist in the world to date. One of the purposes of this study is to explain the method to access the text of those works and their reconstruction through the lens of this version. This study also aims to introduce this manuscript and highlight its importance. Materials and Methods: This study was conducted using text analysis method and with a prescriptive approach. Results: Four works from four different generations of Iranian physicians are collected in this small edition; The presence of Syriac and Greek words in the text of the book and mentions of some physicians about whom no information is available comprise the distinctive features of this work. Conclusion: Part of the importance of this work is related to the author, translator and interpreter and another is related to its antiquity. In general, it belongs to the Khouzi Persian school and is slightly different from other medical works as they belong to the Galen school. This work has made possible reconstruction of 6682 words from Hunayn's translation and 18408 words from Chaharbukht commentary book, of which there were no traces before. نسخۀ خطی, صهاربخت, طب ایرانی Manuscript, Chaharbukht, Persian Medicine 313 322 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-586&slc_lang=fa&sid=1 Tavalla Safari تولا صفری 100319475328460020453 100319475328460020453 No Mohsen Parviz محسن پرویز parvizmo@sina.tums.ac.ir 100319475328460020454 100319475328460020454 Yes Mohsen Baghbani محسن باغبانی 100319475328460020455 100319475328460020455 No