fa بررسی نسخۀ الفوائد السلطانیه فی القواعد الطبیّه و منابع آن تخصصي Special اصيل پژوهشي Origianal Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA"><span style="color:#0d0d0d">سابقه</span></span><b> </b><span lang="AR-SA"><span style="color:#0d0d0d">و هدف: </span></span></b><span lang="AR-SA"><span style="color:#0d0d0d">یکی از عوامل انتقال علوم و فرهنگ از سرزمینی به سرزمین دیگر، مهاجرت نخبگان و دانشمندان است. مهاجرت نخبگان ایرانی به سرزمین‌های دیگر پیشینه‌ای دیرینه دارد. در این مقاله نسخۀ طبی <i>الفوائد السلطانیه فی القواعد الطبّیه</i> تألیف اَخی چِلِبی، پزشک مهاجر ایرانی به قلمروی عثمانی، بررسی می‌شود.<b> </b></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#0d0d0d">مواد و روش‌&rlm;ها: </span></span></b><span lang="AR-SA"><span style="color:#0d0d0d">پژوهش حاضر به روش کتابخانه‌ای و با بررسی متون انجام شد. ابتدا فهرست آثار اخی چلبی استخراج گردید و سپس ساختار نسخۀ خطی فارسی <i>الفوائد السلطانیه فی القواعد الطبّیه</i> محفوظ در کتابخانۀ فاتح استانبول با روش تحلیل محتوا بررسی شد و با استفاده از مطالعۀ تطبیقی، متن کتاب با منابع طبی دورۀ اسلامی پیش از قرن 9 ه.ق مقایسه و مقابله گردید.</span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#0d0d0d">یافته‌ها: </span></span></b><i><span lang="AR-SA"><span style="color:#0d0d0d">الفوائد السلطانیه فی القواعد الطبّیه</span></span></i><span lang="AR-SA"><span style="color:#0d0d0d"> یکی از آثار ناشناختۀ پزشکی در قلمروی عثمانی است که تا کنون تصحیح نشده است. محتوای کتاب مشتمل بر یک مقدمه و 3 مقاله و خاتمه است. مقالۀ اول در 12 باب، مقالۀ<b> </b>دوم در 9 باب و مقالۀ سوم در 3 باب تنظیم شده است. </span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="color:#0d0d0d">نتیجه‌گیری</span></span></b><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="color:#0d0d0d">: اخی چلبی در این اثر با بهره‌گیری از آثاری چون <i>القانون فی الطب</i>، <i>یادگار</i> و <i>فرخ‌نامه</i> اثری نو را تألیف کرده است. این پژوهش شرح نمونه‌ای از انتقال دانش پزشکی ایران به قلمروی عثمانی می‌باشد.</span></span></span></span></div> <p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%">Background and Purpose</span></span></b><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%">: One of the factors in transferring science and culture from one land to another is migration of elites and scientists. Migration of Iranian elites to other lands has a long history. In this study, the medical manuscript of <i>Al-Fawaid al-Sultaniyah fi al-Qawa&#39;id al-Tibbiyah</i>, authored by Akhi Chelebi, an Iranian immigrant physician to the Ottoman realm, is investigated.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"></span></span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%">Materials and Methods:</span></span></b><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"> This study was conducted by library method and literature review. Initially, a list of Akhi Chelebi&#39;s works was extracted. Subsequently, the structure of the Persian manuscript of <i>Al-Fawaid al-Sultaniyah fi al-Qawa&#39;id al-Tibbiyah</i> kept in the Fatih Library of Istanbul was investigated by content analysis method. Via comparative study, the text of the book was compared with the medical sources of the Islamic period before the 9th century AH.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"></span></span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%">Results:</span></span></b><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"> The <i>Al-Fawaid al-Sultaniyah fi al-Qawa&#39;id al-Tibbiyah</i></span></span> <span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%">is one of the unknown medical works in the Ottoman realm that have not been corrected yet.&nbsp; The content of the book consists of an introduction and 3 articles and termination. The first article is set in 12 chapters and the second article is set in 9 chapters the third article is set in 3 chapters.</span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"></span></span></b></span></span></span><br> <b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" times="">Conclusion:</span></span></b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" times=""> In this work, the author has authored a new work using works such as <i>Al-Qanun fi al-Tibb</i>, <i>Yadegar</i> and <i>Farokh Name</i>. This study describes an example of transferring Iranian medical knowledge to the Ottoman territory.</span></span></span></p> تاریخ پزشکی, نسخۀ خطی پزشکی, امپراتوری عثمانی History of medicine, Medical manuscript, Ottoman empire 283 292 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-584&slc_lang=fa&sid=1 Afsaneh Bonyadi افسانه بنیادی Bonyadi.afsaneh@student.pnu.ac.ir 100319475328460020449 100319475328460020449 Yes Hooshang Khosrobeigi هوشنگ خسروبیگی 100319475328460020450 100319475328460020450 No Jamshid Norouzi جمشید نوروزی 100319475328460020451 100319475328460020451 No Rasool Arabkhani رسول عربخانی 100319475328460020452 100319475328460020452 No