fa تحلیل نام‌شناسی زگیل در طبّ سنتی ایران تخصصي Special اصيل پژوهشي Origianal Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong><span style="color:black;">سابقه و هدف:</span></strong><span style="color:black;"> در منابع تاریخ پزشکی ایران نام</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">های گاه متفاوت و متنوّعی برای نامیدن هر بیماری به‌&rlm;کار رفته است. از این میان، شناخت نام</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">های بومی </span><span style="color:black;">عارضۀ </span><span style="color:black;">ساده</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">ای چون</span><span style="color:black;"> زگیل </span><span style="color:black;">ارزش</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">های</span><span style="color:black;"> خاصّ مردم</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">شناسانه</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">ای در بر دارد. از دیرباز نه</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">تنها پزشکان و متخصّصان تاریخ پزشکی بلکه بسیاری از مردم</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">شناسان و پژوهندگان فرهنگ</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">عامّه و حتّی واژه</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">نگاران و فرهنگ</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">نویسان نیز متوجّه و متعرّض این تنوّع نام</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">گذاری بوده</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">اند.</span><br> <strong><span style="color:black;">مواد و روش</span></strong><strong><span style="color:black;">‌</span></strong><strong><span style="color:black;">ها:</span></strong><span style="color:black;"> در این پژوهش ابتدا با استفاده از روش مروری، کتابخانه</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">ای و رجوع به منابع دست اول در زمینۀ تاریخ پزشکی ایران - اعمّ از متون تاریخ پزشکی، پزشکی سنّتی و پزشکی مردمی - نام</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">های متعدّد و متنوّع زگیل گردآوری شد؛ سپس تلاش شد تا این نام</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">ها با استفاده از روش</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">های مردم</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">شناختی و مبانی زبان</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">شناسی تاریخی- تطبیقی</span><span style="color:black;">، رده</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">بندی و تحلیل شوند.</span><br> <strong><span style="color:black;">یافته</span></strong><strong><span style="color:black;">‌</span></strong><strong><span style="color:black;">ها:</span></strong> <span style="color:black;">واژگان مرتبط با زگیل در منابع چندگانۀ تاریخ پزشکی ایران را می</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">توان به شش دستۀ اصلی و یک دستۀ فرعی جغرافیایی و دو دستۀ اصلی و یک دستۀ فرعی زبانی-گویشی تقسیم کرد.</span><span style="color:black;"> از آنجا که نام</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">گذاری هر بیماری گام نخستی در تشخیص آن است، این نام</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">ها بیانگر نظام</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">های کهن و دیرین در تاریخ پزشکی ایران هستند. </span><span style="color:black;">بنابراین، با تبیین دلیل تنوّع نام</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">گذاری هر بیماری همچون زگیل، می</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">توان</span><span style="color:black;"> تا حدودی به تهیۀ اطلسی تاریخی از خرده</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">فرهنگ</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">های کهن پزشکی در </span><span style="color:black;">ایران نزدیک شد.</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"></span></span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="color:black;">نتیجه</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">گیری:</span></span></strong><span dir="RTL"><span style="color:black;"> تبیین رده</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">بندی واژگان مرتبط با زگیل و نقش آن</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">ها در شناخت خرده</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">فرهنگ</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">های پزشکی از چنان اهمّیّت خاصّی برخوردار است که می</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">توان آن را یکی از مهم</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">ترین شاخص</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">های شناخت قوم</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">پزشکی هر ناحیه از ایران دانست. با توجّه به تحوّلات زبانی و دوری یا نزدیکی از واژگان اصیل می</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">توان رده</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">بندی دیگری را پیشنهاد کرد که خود می</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">تواند دیرینگی نظام قوم</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">پزشکی هر ناحیۀ جغرافیایی از ایران را روشن کند.</span></span></span></span></div> <p><span style="font-family:Times New Roman;"><strong>Background and Purpose</strong>: There are slightly different and diverse names for diseases in Persian medical sources. Among them, learning about native words for a simple disease such as &quot;wart&quot; includes anthropological values as well. Not only physicians and medical historians, but also many anthropologists, folklore researchers, and even lexicographers have been involved in the issue of nomenclature multiplicity.<br> &nbsp;<br> <strong>Materials and Methods: </strong>In this research, numerous and various names for &quot;wart&quot; were collected initially, applying library research, review methods, and referring to resources on the history of medicine in Iran, including texts of medical history, traditional and folk medicine; Subsequently, these words were classified and analyzed through historical-comparative linguistic axioms and anthropological methods.<br> &nbsp;<br> <strong>Results: </strong>The words related to &quot;wart&quot; are divided into six main groups, one minor geographical category and two main groups, one minor linguistic-dialect class. Since naming any disease is the initial step in diagnosis, these words indicate immemorial and ancient medical systems<strong>; </strong>therefore, developing a historical atlas of ancient medical subcultures in Iran is achievable by illustrating the reason for diverse nomenclature of each disease including &quot;wart&quot;.<br> &nbsp;<br> <strong>Conclusion: </strong>The elaboration of word classification related to &quot;wart&quot; and their function to reveal subcultures is so significant that it could be considered as one of the most important indicators of ethnomedical knowledge in any region of Iran. Regarding linguistic transformations and similarity rates to original words, another classification can be suggested to illuminate the antiquity of ethnomedicine in each geographical location in the country.</span></p> قوم‌پزشکی, مردم‌شناسی, پزشکی سنّتی, پزشکی مردمی, زگیل Ethnomedicine, Anthropology, Traditional Medicine, Folk Medicine, Wart 49 62 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-557&slc_lang=fa&sid=1 Payam Shams al-Dini پیام شمس‌الدینی jrafifar@ut.ac.ir 100319475328460020111 100319475328460020111 No Jalal al-Din Rafi'far جلال‌الدین رفیع‌فر 100319475328460020112 100319475328460020112 Yes Moluk-Sadat Hosseini Beheshti ملوک السادات حسینی بهشتی 100319475328460020113 100319475328460020113 No Nafiseh Hosseini Yekta نفیسه حسینی‌یکتا 100319475328460020114 100319475328460020114 No