رسالۀ «باهنامه» اثری مختصر به زبان فارسی است که به موضوع قوۀ باه و ابعاد گوناگون آن میپردازد. این نوشته علاوه بر طرح مسائل پزشکی، جنبههای فرهنگی و اجتماعی مرتبط را نیز بررسی میکند. ساختار رساله شامل مقدمه، دو فصل و سی باب است. در مقدمه، مباحثی همچون آداب نزدیکی و دلایل نامگذاری اثر آمده و فصلهای بعدی به حفظ تندرستی، علل بروز بیماریها و دیدگاه حکمای قدیم دربارۀ اختلالات جنسی اختصاص دارد. پایان رساله در سی باب به معرفی گیاهان، داروها و خوراکیهایی که در تقویت نیروی جنسی مؤثر دانسته شدهاند، میپردازد. از این رساله دو نسخۀ خطی در کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی نگهداری میشود: نسخۀ نخست با عنوان «تحفه الملوک» در ۲۳ صفحه و به تاریخ ۱۲۴۲ ه.ق و نسخۀ دوم منسوب به نظامالدین احمد، همراه با «فرسنامه» و یک رسالۀ طبی دیگر، در ۳۳ صفحه و به تاریخ ۱۲۴۹ ه.ق. این دو نسخه از نظر محتوا مشابهاند، اما در برخی جزئیات نگارشی و تاریخی تفاوت دارند. پژوهش حاضر با تکیه بر این دو نسخه، به معرفی و تحلیل علمی، ادبی و تاریخی رسالۀ «باهنامه» میپردازد.
