:: دوره 11، شماره 2 - ( تابستان 1399 ) ::
جلد 11 شماره 2 صفحات 220-207 برگشت به فهرست نسخه ها
آشنایی با حیات‌الحیوان دمیری، به‌مثابه منبعی کمکی در شناخت داروهای حیوانی
علی غفرانی*، نرگس تنهایی، محبوبه فرخنده‌زاده
چکیده:   (1130 مشاهده)
سابقه و هدف: علم الحیوان (دانش جانورشناسی) در طبقه‏‌بندی علوم، از بخش‏‌های فرعی حکمت طبیعی به‏‌شمار رفته است. مسلمانان در این حوزه آثاری از جنبه‏‌های مختلف فقهی، تفسیری، لغوی، ادبی و عرفانی به‏‌رشتۀ تحریر درآورده‌‏اند. در متون جانورشناسی، انواع موضوعات علمی بررسی و مطالعه شده است. یکی از محورهای علمی که نویسندگان دانش جانورشناسی به آن پرداخته‌‏اند، مبحث فواید و خواص درمانی اعضای بدن جانداران است. در پیشینۀ تاریخی دانش داروسازی و داروشناسی، داروهای کاربردی با پایۀ گیاهی، حیوانی و معدنی بوده‌‏اند. بر اساس گزارش‌‏های تاریخی همواره بخش قابل توجهی از داروهای مورد استفاده، از اجزاء بدن حیوانات تهیه می‏‌شد. از این‏‌رو، بخشی از متون جانورشناسی به کارکرد و ویژگی‏‌های درمانی داروهای حیوانی اختصاص دارد. کتاب «حیات الحیوان» نوشتۀ کمال‏‌الدین دمیری (م :۸۰۸ق) در زمرۀ آثار ادبی است که از مفصل‏‌ترین و مهم‏‌ترین متون تولیدی در حوزۀ جانورشناسی به‏‌شمار می‏رود.
مواد و روش‌‏ها: مسئلۀ اصلی پژوهش حاضر که با رویکرد توصیفی نوشته شده، ضمن معرفی و بازخوانی کتاب «حیات الحیوان» دمیری، به جایگاه داروهای حیوانی در این دست‏‌نوشته پرداخته است.
یافته‌‏ها: یافته‌‏های نوشتار پیش‌‏رو نشان می‏‌دهد محورهای اصلی این اثر بیان کارکرد و ویژگی‏‌های درمانی جانوران گوناگون اعم از حیوانات اهلی و وحشی، پرندگان، آبزیان و حشرات و اثربخشی بافت و اعضای بیرونی و درونی آنها در معالجۀ انواع بیماری‏‌هاست. استعمال دارو به شیوه‏‌های مختلف (خوردنی، استنشاقی و ...) توصیه شده است.
نتیجه‏‌گیری: در سنّت داروسازی مسلمانان، ادویۀ حیوانی یکی از انواع پایۀ دارویی بوده که در معالجات بیماری‏‌ها تجویز می‌‏شده‏ است. شناخت و خواص جانوران در آثار متعدد علمی آمده است؛ چنانکه «حیات الحیوان» دمیری که در حوزۀ جانورشناسی نوشته شده، حاوی نکاتی ارزنده در زمینۀ دانش داروسازی و داروشناسی است.
واژه‌های کلیدی: علم‌الحیوان، داروهای حیوانی، طب سنتی
متن کامل [PDF 189 kb]   (1170 دریافت)    
نوع مطالعه: مروري | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1399/6/11 | پذیرش: 1399/10/30


XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 11، شماره 2 - ( تابستان 1399 ) برگشت به فهرست نسخه ها