fa بررسی شیوه‌های تشخیص، درمان و پیشگیری از آبله در آثار حکیمان طب سنتی ایران تخصصي Special اصيل پژوهشي Origianal Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><strong>سابقه و هدف:</strong> آبله، یکی از مهم‌ترین بیماری‌های واگیردار است که از زمان‌های قدیم در بین بیشتر جوامع شیوع داشته و موجب مرگ ‌و ‌میر فراوانی شده است. ویروس آبله از طریق مسافران یا مهاجران که به مناطق پاک قدم می‌گذاشتند، به اطفال بی‌دفاع منتقل می‌شد و بیماری اطفال به‌‌شمار می‌رفت؛ چنان‌که بیشترین آمار مرگ‌ و میر کودکان در طول تاریخ مربوط به آبله بوده است. ضرورت مبارزه با آبله و درمان آن، از دیرباز در میان پزشکان احساس می‌شد. اختصاص یافتن قسمتی از متون کهن پزشکی به شرح و تفسیر این بیماری از میزان مرگ‌ و میر این بیماری در میان جوامع مختلف، گویای اهمیت مسئله است. با این وجود تا کنون دستورالعمل جامع و کاملی از شیوه‌های تشخیص و درمان و پیشگیری از آن ارائه نشده است. لذا هدف از این مطالعه، بررسی منابع طب سنتی ایران دربارۀ سیر بیماری، سبب‌شناسی، علائم و عوارض، درمان و پیشگیری از آبله است.<br> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> این تحقیق یک بررسی کتابخانه‌ای است و حاصل کار بر روی متون معتبر طب سنتی ایران از قرن دوم تا چهاردهم هجری است. که مطالب مربوط به آبله و نحوۀ تشخیص و درمان و پیشگیری آن استخراج شده است.<br> <strong>یافته‌ها: </strong>این بیماری با نام &laquo;جدری&raquo; در متون طب سنتی ایران اولین‌بار در قرن سوم هجری توسط ثابت‌بن&rlm;قره معرفی شد. ولی اولین توصیف علمی، بالینی و دقیق از آبله در قرن سوم و چهارم هجری توسط رازی در کتاب &laquo;<em>الجدری و الحصبه</em>&raquo; که از مهم‌ترین کتاب‌های پزشکی دورۀ اسلامی به‌شمار می‌رود، ارائه شد و بیشتر پزشکان پس از رازی، در بیان این بیماری به نوعی از رازی تأثیر پذیرفتند. به‌گونه‌ای که این بیماری را بر اساس تظاهرات بالینی آن شرح و سبب‌شناسی کرده و تدابیر و درمان آن را بر اساس سه مرحلۀ کمون، تظاهرات و نقاهت بیان کرده‌اند. حکیمان طب سنتی ایران برای پیشگیری، انجام واکسیناسیون به دو شکل خوراکی و تلقیح را معرفی کرده‌اند<br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> به‌نظر می‌رسد که در منابع طب سنتی ایران رویکرد تشخیصی- درمانی مشخصی نسبت به بیماری‌های واگیردار از جمله آبله وجود داشته است. به‌گونه‌ای که با رفع سبب می‌توانسته‌اند تا حد چشمگیری از بروز آن پیشگیری و در صورت بروز، شدت عوارض آن را کم کنند. همچنین در سیر بیماری، اصل درمان آنها مبتنی بر تقویت میزبان (انسان) بوده تا مبارزه با عامل بیماری. با وجود ریشه‌کنی آبله در زمان فعلی به دلیل مشابهت آن با برخی بیماری‌های عفونی دیگر از جمله آبله مرغان و همچنین به‌دلیل اهمیت این ویروس به‌عنوان یک عامل بیوتروریسم، آشنایی بیشتر با منابع طب سنتی در تشخیص، درمان و پیشگیری از آبله مهم بوده و نیاز به تحقیقات جدید برای محققان، در مقابله با اپیدمی‌های عفونی فعلی و احتمالی آینده را ایجاد می‌کند.</span></div> <span style="font-family:Tahoma;"><strong>Background and Purpose:</strong> Smallpox is one of the most prevalent infectious diseases that has spread to many societies since ancient times, and has resulted in many deaths. Smallpox viruses were transmitted to vulnerable children through travelers or immigrants who walked into clean areas and. It has been the childhood disease and the largest percentage of child mortality in history is due to smallpox. The need to fight smallpox and treat it has long been felt by physicians. Assigning some of the ancient medical texts to the description and interpretation of the disease and the mortality rate of it among different communities indicates the importance of the issue. However, no comprehensive guidelines have been provided so far for its diagnosis, treatment and prevention. Therefore, the aim of this study is to evaluate the sources of Persian medicine in Iran regarding the course of disease, the causes, symptoms and complications, treatment, and prevention of smallpox.<br> <strong>Methods and Materials:</strong> This research is a library study and is based on valid texts of Persian medicine from the 2nd to the 14th centuries AH. Materials related to smallpox and how to diagnose, treat and prevent it have been extracted.<br> <strong>Results:</strong> The disease is called &quot;Jodari&quot; in the texts of the traditional medicine of Iran and was first introduced in the 3th century AH by Sabet ibn Qurreh. However, the first systematic, scientific, clinical and precise description of smallpox was presented by Razi in the book of &quot;<em>Al-Jodari val Hasbah</em>&quot; in the 3rd and 4th centuries of Hijri. It is one of the most important medical books of the Islamic period. Most of the physicians after him expressed this disease based on his description regarding its clinical manifestations, pathology and treatment in three stages of the incubation, demonstration and recovery. As for the prevention, the experts of traditional medicine in Iran have introduced two oral and inoculation methods for vaccination.<br> <strong>Conclusion:</strong> There seems to be a clear diagnostic-therapeutic approach to infectious diseases including smallpox in traditional Persian medicine sources so that by eliminating its causes, Iranian physicians were able to significantly prevent it and reduce its severity if it happened. Moreover, in the course of the disease, the principle of their treatment is to strengthen the host (human) to fight the disease. Despite the eradication of smallpox at present, due to its similarity to some other infectious diseases, including chicken pox, the familiarity with traditional sources of medicine in the diagnosis, treatment and prevention of smallpox can propose new research ideas for confronting current and future infectious epidemics.</span> بیماری‌های واگیردار, آبله, تاریخ پزشکی, طب ایرانی. Contagious Disease, Smallpox, Medical History, Persian Medicine. 175 185 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-449&slc_lang=fa&sid=1 S. Arabian سمانه عربیان 100319475328460018349 100319475328460018349 No Kh. Akbari Mashak خاطره اکبری ماشک 100319475328460018350 100319475328460018350 No S. Saeid Esmaeili Saber سید سعید اسماعیلی صابر dr.esmaeili@chmail.ir 100319475328460018351 100319475328460018351 Yes