fa بیماری‌های دندان و روش‌های درمانی آن در تمدن اسلامی تخصصي Special اصيل پژوهشي Origianal Research <span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:14px;"><strong>سابقه و هدف:</strong> دانش دندان‌پزشکی در تمدن اسلامی رشته‌ای مستقل از پزشکی محسوب نمی‌شد. پزشکان اسلامی دربارۀ طبیعت دندان، بیماری‌ها، علل و راه‌های درمان آن بررسی‌های بسیاری انجام دادند. آنان بیماری‌های مختلف دندان را تحت عناوین متنوعی مانند پوسیدگی، تغییر اندازه و رنگ، شکستگی، ساییدگی، سوراخ شدن، کرم‌خوردگی، کُندی و لق‌شدن دندان به‌طور دقیق توصیف کرده و کوشیدند علل ایجاد هر یک را توضیح دهند.<br> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> این پژوهش مبتنی بر متون کهن پزشکی انجام گرفته&lrm;است. مهم‌ترین این منابع عبارتند از: <em>فردوس الحکمه</em> ابن ربّن&rlm;‌طبری<em>، قانون</em> ابن&rlm;‌سینا<em>، کامل الصناعه</em> علی&lrm;بن&rlm;‌عباس مجوسی<em> و الحاوی </em>رازی. در کنار آن از آثار جرجانی <em>و معالجات البقراطیه</em> احمد طبری و پزشکان مسلمان تا آغاز دوره صفویه (حک:۹۰۷ تا ۱۱۳۵ق) نیز استفاده شده است. با این حال مطالب دست اول در چهار منبع نخست یافت می‌شود. روش پژوهش در این مقاله به‌صورت توصیفی است و در ادامه تلاش نویسندگان آن بود که یافته‌ها و دستاوردهای دندان‌پزشکی مسلمانان را با دندان‌پزشکی نوین -تا حد امکان- مطابقت دهند.<br> <strong>یافته‌ها:</strong> پزشکان مسلمان پیشگیری از بیماری را بر درمان مقدّم می‌دانستند؛ بنابراین توصیه به کاربرد دهان‌شویه، مسواک‌کردن، نخوردن برخی از موادّ خوارکی مانند ترشی‌ها، شیرینی‌ها، خوردنی‌های بسیار سرد و بسیار گرم، مالیدن روغن بر دندان‌ها به جهت حفظ سلامتی و ارتقای بهداشت دهان و دندان بوده است. به باور پزشکان مسلمان بسیاری از بیماری‌های دندان، معلول طبع آدمی و رطوبت لثه است، از این&lrm;رو داروهایی برای تغییر مزاج و خشک‌کردن لثه تجویز می‌کردند. روش‌های درمانی شامل تجویز دارو، بادکش‌گذاشتن، داغ‌گذاری بر روی دندان، حجامت و فصد بود که داروها به روش جویدنی یا داروهایی ساختنی که بر دندان چسبانده می‌شد، مالیدنی و مضمضه‌کردن استفاده می‌شد. علاوه بر کاربرد دارو، پزشکان از ابزارهای خاص دندان‌پزشکی برای مداوا استفاده می‌کردند. پرکردن دندان، ترمیم دندان‌های پوسیده و شکسته، سفت‌کردن دندان‌های لق شده و جرم‌گیری از جمله روش‌های معمول برای مداوای دندان بود.<br> <strong>بحث و نتیجه‌گیری:</strong> شیوه پیشگیری و مداوای دندان‌های ناسالم در طب سنتی که با تجویز داروهای گیاهی و حیوانی بود، به شناسایی گیاهان دارویی و اثربخشی آنها در درمان بیماری‌ها دلالت دارد. بنابراین روش طبابت و داروهای کاربردی پس از تأیید می‌تواند در دندان‌پزشکی نوین مورد استفاده قرار گیرد.</span></span> <strong>Background and Purpose:</strong> Dental knowledge in Islamic civilization was not considered a separate discipline. Islamic doctors did a lot of research about the nature of teeth, diseases, causes and ways to treat it. They described precisely different dental diseases under various titles, such as decay, resizing and color, fracture, wear, perforation, corrosion, sluggishness, and tooth decay. They tried to explain the causes of each one.<br> <strong>Methods and Materials:</strong> This research is based on ancient medical texts. The most important of these sources are: Ferdos al-Hakmah Ibn-Rabban Tabari, Ibn-e-Sina&#39;s Qanun, Kamel al-Sana&#39;a &#39;Ali ibn Abbas Maqusi and Al-Hawi Razi. Along with that, the works of Jorjani and the Moalejat al Boqratiyya of Ahmad Tabari and Muslim doctors up to the beginning of the Safavid period (reign: 907-1135 AH) have also been used. However, the first-hand content is found in four first sources. The research method in this paper is descriptive and in the further attempt of the authors it was to match the findings and achievements of Muslim dentistry with modern dentistry - to the extent possible.<br> <strong>Results: </strong>Muslim doctors have been prophylaxis for pre-treatment, so it&#39;s advisable to use mouthwash, toothbrushing, not to eat some foods like pickles, sweets, cold and hot meals, to rub oil on teeth To maintain health and improve oral health. Muslim doctors believe that many dental illnesses are caused by human and gum dampness, thus prescribing drugs to change the condition and dry the gum. Drug treatments, winding, dripping, cupping, and prostate drugs were used in chewing or dermatological drugs that were applied to the teeth, and were used as a fusion and placement. In addition to the use of medicine, doctors used special dental instruments for treatment. Tooth filling, restoration of rotten teeth and broken teeth, stiffening of lacerated teeth and scaling were common methods for dental treatment.<br> <strong>Conclusion:</strong> The method of prevention and treatment of unhealthy teeth in traditional medicine, which was prescribed by herbal and animal medicine, indicates the identification of herbs and their efficacy in the treatment of diseases. Therefore, the method of medicine and applied drugs after confirmation can be used in modern dentistry. دندان‌پزشکی مسلمانان, بیماری‌های دندان, مسواک‌زدن Dental knowledge in Islamic civilization, Dental diseases, toothbrushing 463 467 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-424&slc_lang=fa&sid=1 M. Farkhondehzadeh محبوبه فرخنده‌زاده farkhondehzadeh@um.ac.ir 100319475328460014398 100319475328460014398 Yes M. Gohari Fakhrabad مصطفی گوهری فخرآباد 100319475328460014399 100319475328460014399 No