fa اخلاق، وجدان اخلاقی و دین از دیدگاه متفکّران اسلامی تخصصي Special اصيل پژوهشي Origianal Research <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;">اخلاق از جمله‌ی مباحث مهمّ علمی و فلسفی است که از قرون گذشته تا امروز همواره مورد بررسی و تحقیق بشر بوده است. در مکاتب مختلف نظریه‌ها و تعاریف متفاوتی از اخلاق وجود دارد. در مکتب تکلیف، فعل اخلاقی عبارت است از فعلی که از همه‌ی اغراض منزّه بوده و ناشی از احساس تکلیف باشد و غایت و هدف فعل جز انجام تکلیف نباشد. نظریّه‌ی دیگری که در زمینه‌ی وجدان اخلاقی وجود دارد و نظریّه‌ی غالب مادّیون می‌باشد، بر این اساس است که اخلاق از فکر دوراندیش انسان بوجود می‌آید و مصلحت انسان در این ‌است که رعایت نوع نماید. ایراد مهمی که بر این نظریه وارد است، این است که چنین رویکردی از اخلاق تنها در جایی می‌تواند حاکم باشد که قدرت‌ها مساوی باشند و آن‌جایی که یک‌طرف قوی و طرف دیگر ضعیف باشد، هیچ نیرو و عاملی نمی‌تواند قوی را دعوت به اخلاق کند. نظریه‌ی دیگر در زمینه‌ی اخلاق بر پایه‌ی تناسب است. در این نظریه خلق خوب یا فعل اخلاقی زیبا است و پایه‌ی زیبایی، تناسب است. در این میان رویکرد اسلام به چهارچوب فعل اخلاقی در خور توجه و تمجید است. در دین مبین اسلام اساس بر این قرار داده شده است که در جامعه باید حقوق واقعی تمامی آحاد جامعه، بدون استثناء مراعات شود. از اینجاست که دین اسلام می‌گوید می‌بایست مقتضای حق اجرا شود و نه مقتضای عواطف. به‌عبارت ساده‌تر به‌نظر قرآن کریم باید در جامعه‌ی انسانی حقوق واقعی فرد فرد جامعه، بدون استثناء، مراعات شود و معیار این حقوق دین است که از نیروی عمومی و اقتضای کلّی دستگاه آفرینش سرچشمه می‌گیرد.</span></span></p> <p>In different schools of thought, there are various theories and definition for ethics. In the Obligation school, an ethical act is the one without any intention that is only caused by the obligation, and the objective of the act is only accomplishment of the obligation. The other theory regarding the ethical conscience is the dominant theory of materialists, which indicates that ethics originates from the human&rsquo;s prudent thought. It is advised for human being to respect other people. The main problem of this theory is that such ethical approach can be dominated only where the powers are equal. However, if one side is powerful and the other side is weak, no factor or power can invite the powerful side t observe ethics. Another theory in this regard is based upon balance. According to this theory, good act or ethical act is beautiful, and the basis of such beauty is the balance. Among these, the attitude of Islam toward ethical act is noteworthy. Basically, in Islam, the real rights of all individuals should be observed without any exception. Thus, in Islam it is stated that the truth requirements should be observed rather than the emotions requirements. In other words, according to Holy Quran, the real rights of all individuals in a community should be observed without any exception, and the measure for these rights is the religion, which originates from the general force and overall requirement of the Creation.</p> اخلاق, وجدان اخلاقی, دانشمندان اسلامی و ایرانی Ethics, ethical conscience, Islamic and Iranian thinkers 251 258 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-28&slc_lang=fa&sid=1 F. Moattar فریبرز معطر hallem60@yahoo.com 100319475328460013177 100319475328460013177 No H. Moattar هاله معطر 100319475328460013178 100319475328460013178 Yes