fa امکان سنجی انعکاس پتانسیل مفاهیم طب سنّتی ایران در پارادایم بین المللی نظام زبان واحد پزشکی (یو ام ال اس) تخصصي Special اصيل پژوهشي Origianal Research <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong>مقدمه:</strong> این پژوهش به دنبال امکان‌سنجی انعکاس مفاهیم طب سنّتی ایران در ساختارِ ابَراصطلاحنامه و شبکه‌ی معناییِ نظام زبان واحد پزشکی <em>(Unified Medical Language System) UMLS</em> جهت انعکاس پتانسیل‌های طب سنّتی ایران- در سطحِ مفاهیم- در یک پارادایم جهانی است.<br> <strong>روش‌ها: </strong>روش پژوهش این طرح دارای سه بخش تحلیل سیستم، تحلیل سندی و طراحی سیستم است. در بخش اوّل، نظام زبان واحد پزشکی (یو ام ال اس) جهت شناسایی ساختار کلی آن و نیز شناسایی دقیق موارد خلاءهای آن در مورد مفاهیم طب سنّتی ایران، مورد تحلیل قرار گرفت. در بخش دوّم، متون و منابع اطلاعاتی مربوط به مفاهیم طب سنّتی ایران مورد مطالعه و تحلیل قرار گرفت و از هر کدام از رده‌های کلّی این علم، نمونه‌هایی از مفاهیم کلّی شامل: &laquo;بیماری صرع&raquo;، &laquo;نشانه‌ی رنگ ادرار&raquo; و &laquo;داروی مفرده‌ی سنبل الطیب&raquo; با تمامی زیر شاخه‌های مربوط به آن‌ها استخراج شد. در بخش سوّم، نمونه‌ی مفاهیم استخراج شده در قسمت دوّم، با شناسایی کلیه‌ی مفاهیم مرتبط با آن‌ها - از میان مفاهیم پزشکی رایجِ (غربی) ترسیم شده در ساختارِ نظام زبان واحد پزشکی - در خلاء‌های مربوط به مفاهیم طب سنّتی ایران، درون ساختار ابَراصطلاحنامه و شبکه‌ی معناییِ این نظام، گنجانده شد.<br> <strong>یافته‌ها</strong>: پیش نمونی از ساختار کلان طب سنّتی ایرانی که جایگاه آن در زبان پزشکی واحد ترسیم شده است با چگونگی تبادلات مفهومی طب سنّتی ایرانی با نظام زبان پزشکی واحد ارایه شد.<br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتایج نشان داد دامنه‌ی فعلی یو ام ال اس، تعداد قابل قبولی از مفاهیم مرتبط با طب سنّتی ایران را پوشش داده است. با این حال، یو ام ال اس، جایگاه و دامنه‌ای کامل و رسمی از دانش طب سنّتی ایران ارایه نمی‌نماید. در این پژوهش، برای نخستین بار با تکیه بر سلسله مراتب طب سنّتی ایران در بستر الگوهای بین‌المللی پذیرفته شده است، رده‌های کلان طب سنّتی ایرانی تحلیل شده جایگاه این دانش در زبان واحد پزشکی ترسیم گردید و شیوه‌ی برقراری تبادلات مفهومی، بین طب سنّتی ایرانی با طب امروزی جهان، مورد تحلیل قرار گرفت</span></span></p> <p><strong>Introduction:</strong> This research analyzes mapping scheme of Iranian Traditional Medicine (ITM) in the structure of metathesaurus and Semantic network of Unified Medical Language System (UMLS), for the reflection of potential of ITM -at least in the level of its concepts- in a universal paradigm.<br> <strong>Methods:</strong> The method of this research has three phases: System analysis method, Documentary method and System designing method. In the first phase, the structure of UMLS and ITM are studied and UMLS structure is searched for the ideal location of ITM. In the second phase, literature and resources of ITM analyzed, then three examples prepares which includes: &ldquo;Urine color&rdquo; sign, &ldquo;Epilepsy&rdquo; disease, and &ldquo;valerian&rdquo; herbal drug, with whole of their branches, was extracted from among of total category of ITM science. Finally in the last phase, the examples that was extracted in second phase, was mapped with the UMLS concepts. In this case, conceptual and semantically relations analyzed and some new semantically relation are proposed for the first time.<br> <strong>Findings:</strong> Outcome of this research is a prototype of ITM structure and it&#39;s semantically relation with UMLS concepts in the UMLS.<br> <strong>Discussion and conclusion:</strong> The results indicate that although the current domain of UMLS has been covered suitable number of ITM&rsquo;s concepts, but UMLS cannot reflex complete and formal structure from ITM&rsquo;s knowledge. In this thesis, the hierarchical structure of ITM is designed for the first time in the base of international models. On the other hand, the location of ITM science in UMLS structure and conceptual relation between ITM concepts and UMLS concepts are proposed for the first time.</p> طب سنّتی ایران, اصطلاح شناسی طب سنّتی, نظام زبان واحد پزشکی, یو ام ال اس Iranian Traditional Medicine, Traditional Medicine Terminology, Unified Medical Language, UMLS. 225 236 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-25&slc_lang=fa&sid=1 A. Valinejadi علی ولی‌نژادی a_valinejad@razi.tums.ac.ir 100319475328460014737 100319475328460014737 Yes M. Karimi مهرداد کریمی 100319475328460014738 100319475328460014738 No M.R. Shams Ardakani محمد رضا شمس اردکانی 100319475328460014739 100319475328460014739 No H. Bouraghi حمید بورقی 100319475328460014740 100319475328460014740 No