fa بررسی اثرات فارماکولوژیک داروها در کتاب مفردات القانون فی الطب تخصصي Special اصيل پژوهشي Origianal Research <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;">شناخت اثرات داروها بر بدن انسان که موضوع دانش فارماکولوژی پزشکی می‌باشد، مورد توجّه خاصّ ابن‌سینا بوده است. شیخ‌الرئیس در کتاب دوّم القانون فی الطب که موضوع آن مفردات ادویه و بررسی داروشناختی داروها می‌باشد، به‌طور مفصّل به شناخت اثرات داروها از طریق آزمایش و از طریق قیاس پرداخته است. وی به تجربیّات حیوانی و هم‌چنین تجربیّات انسانی برای تأیید آثار یک دارو معتقد بوده است، ولی معیار نهایی برای پذیرش اثر دارو را تجربیّات انسانی و بالینی می‌داند؛ مبحثی که امروزه تحت عنوان <em>Clinical Trial</em> (کارآزمایی بالینی) در فارماکولوژی جدید مطرح است. ابن‌سینا درباره‌ی صحّت آزمایش‌های پایه و بالینی شرایط متعدّدی را مطرح می‌کند که نشان‌دهنده‌ی دقّت این نابغه‌ی بزرگ تاریخ است.<br> ابوعلی سینا ضمن احترام به نظرات اساتید و ذکر سخنان آن‌ها هر‌گاه تضادّی بین نظرات ایشان و آزمایش‌های صحیح، مشاهده می‌نموده‌است، نتایج آزمایش‌ها و پیروی از حقیقت را ترجیح می‌داده و با صراحت کامل نظرات ‌ و نتایج آزمایش‌های خود را با صداقت تمام و احترام بیان نموده است. در این تحقیق به بررسی اجمالی دیدگاههای ابن سینا در رابطه با اثرات فارماکولوژیک داروها هم‌چنین به مقایسه‌ی شناخت اثرات داروشناختی تعدادی از داروها از دیدگاه ابن‌سینا و متون پزشکی جدید اشاره شده است.</span></span></p> <p>Avicenna was particularly interested in identification of drug effects on human body, which is the subject of medical pharmacology. In the second book of &ldquo;Al-Qanun fi&rsquo;l-tib&rdquo; (the Canon of Medicine), which is on the components of drugs and pharmacological evaluation of drugs, Avicenna addressed identification of drug effects through experimental and comparative methods in details. He believed in animal and human experiments for confirmation of the effects of a drug. However, he considered human and clinical experiments as the final criterion for confirmation of a drug effect. This is what is known as clinical trial in modern pharmacology. He proposed a number of conditions for validity of basic and clinical experiments, which show the discernment of this great scientist. While respecting the ideas of other scientists and quoting from them, Avicenna preferred the results of experiments and followed the truth when observed conflicts between the ideas of scientists and the observations of accurate experiments. In such cases, he presented the consensus ideas and the results of his experiments evidently, honestly, and with respect. In this text, we have compared the identification of pharmacological effects of some drugs from the view points of Avicenna and some modern medical textbooks</p> ابن‌سینا, فارماکولوژی, طب سنّتی ایران, قانون Avicenna, Pharmacology, Iranian traditional medicine, Qanun 195 202 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-22&slc_lang=fa&sid=1 F. Ghaffari فرزانه غفاری farzanehghaffari@yahoo.com 100319475328460013156 100319475328460013156 Yes M. Naseri محسن ناصری 100319475328460013157 100319475328460013157 No M. Shirzad میثم شیرزاد 100319475328460013158 100319475328460013158 No