fa سهم دانشمندان ایرانی در تألیف نسخ خطی عربی طب اسلامی تخصصي Special اصيل پژوهشي Origianal Research <p style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong>سابقه و هدف:</strong> هر چند که خدمات علمی برجسته ایرانیان در دوران پس از اسلام بر کسی پوشیده نیست، اما به دلیل این که نگارش متون علمی در آن دوران به زبان عربی بوده است، تفکیک سهم ایرانیان و اعراب در رشد و توسعه طب سنتی اسلامی بدون انجام پژوهش‌های دقیق ممکن نخواهد بود. از همین رو پژوهش حاضر به بررسی سهم دانشمندان ایرانی در تألیف نسخ خطی عربی در</span></span><span style="font-size:18px;"><span style="font-family: Tahoma;"> طب اسلامی</span></span><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"> می‌پردازد.</span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong>مواد و روش‌ها:</strong> تحقیق به روش مطالعه کتابخانه‌ای و توصیفی انجام گرفت و جامعه آماری پژوهش شامل ۴۰۰۰ عنوان نسخه خطی عربی موجود در سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران است. با استفاده از فهرست نسخه‫های&nbsp;خطی عربی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران (مجلدات ۷-۱۹) سیاهه وارسی از نسخه‫های&nbsp;خطی تالیفی درطب اسلامی به زبان عربی به تفکیک (عنوان، مؤلف، زمان تألیف، موضوع، کاتب و زمان کتابت) تهیه شد. برای اثبات ایرانی بودن مؤلفین و دانشمندان به منابع و کتب رجال شناسی رجوع شده و از مولفین و دانشمندان شرح حال تهیه گردید. سپس اطلاعات بدست آمده توسط نرم افزارهای اکسل و اس پی اس اس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.</span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong>یافته‌ها: </strong>از میان ۴۰۰۰ عنوان نسخه بررسی شده فهرست نسخه&shy;‌های خطی عربی کتابخانه ملی ایران، تعداد ۱۸۶ عنوان (۴/۷ درصد) در موضوع‌های طب اسلامی بوده است و از این تعداد، ۱۰۹ منبع برابر ۵۸/۶ درصد توسط مولفان ایرانی نگارش شده و در مقابل ۵۰ منبع برابر با ۲۶/۹ درصد توسط مولفان غیر ایرانی به رشته تحریر درآمده است. در مورد ۱۴/۵ از نسخ مورد بررسی، ملیت مؤلف نامشخص بوده است. بیشترین درصد (۳۷/۶) نسخ خطی عربی طب اسلامی موجود در سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران که توسط دانشمندان ایرانی تألیف شده، تا قرون ششم تألیف شده است.</span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> به نظر می رسد که دانشمندان ایرانی در ایجاد نسخ خطی و پیشبرد علم در طب اسلامی در دوره تمدن اسلامی نقش شاخص و برجسته‫ای داشته‫اند. چنین پژوهش‌هایی می‌توانند زمینه های تقویت خودباوری در جامعه پزشکی کشور را فراهم آورند و پیشینه علمی پرافتخار اسلامی- ایرانی را به عنوان شالوده محکمی برای آینده درخشان دانش پزشکی در کشور مطرح نمایند</span></span></span></p> <div> <p><strong>Background and Purpose:</strong> Although, the outstanding scientific contributions of Iranians in the post-Islamic decades are clear to every body, but because the scientific resources are written in Arabic language at the time, separation of Iranians and Arabs share in the growth and development of traditional Islamic medicine would not be possible without research. Teherfore the general purpose of the research is to review Iranian scientists&rsquo;contribution in authorship of Arabic manuscripts of Islamic medicine available in National Library and Archives of Islamic Republic of Iran.</p> <p><strong>Material and methods:</strong>&nbsp; The research method was documentary and descriptive, and the research population consisted of 4000 Arabic manuscripts. The manuscripts list has been made using Arabic manuscripts catalog available in National Library and Archives of Islamic Republic of Iran, editions 7-19. Manuscripts checklist of Islamic medicine in Arabic language including title, author, authorship date, subject, and writing date. Some major biographical books were used to prove the Iranian nationality of authors and scientists. Data analysis was done using SPSS and Excel softwares.</p> <p><strong>Results:</strong> From among 4000 studied manuscripts, the subject of 186 titles were Islamic medicine. From these titles 109 titles were authored by Iranian scientists, 50 titles by non-Iranian, and 27 titles by the authors that their nationality was unknown. The maximum percent (37/6) of Arabic manuscripts of Islamic medicine written by Iranian scientists was written until 6th century.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> The research findings show more contribution of Iranian authors in Arabic manuscripts than non-Iranian ones. In other words, Iranian scientists have possessed remarkable role in developing manuscripts and improving Islamic medicine in Islamic civilization era.</p> </div> دانشمندان ایرانی, نسخه‫ های خطی عربی, طب اسلامی, سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. Iranian scientists, Arabic manuscripts, Islamic medicine, National Library and Archives of Islamic Republic of Iran 279 285 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-291&slc_lang=fa&sid=1 N. Hariri نجلا حریری nadjlahariri@gmail.com 100319475328460012454 100319475328460012454 Yes F. Vafai فاطمه وفایی 100319475328460012455 100319475328460012455 No