fa جمع آوری و بررسی مصارف سنتّی منتخبی از گیاهان شهر جم و ریز تخصصي Special اصيل پژوهشي Origianal Research <p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:14px;"><strong>سابقه و هدف:</strong> امروزه به‌رغم فراوانی داروهای شیمیایی، استفاده از گیاهان دارویی در حال افزایش است ؛ در حالی که مصرف طولانی و در برخی موارد مصرف مقطعی این داروهای شیمیایی می‌تواند، عوارض جانبی بر جا گذارد که بعضا از خود بیماری نیز خطرناک‌تر هستند. شاید به همین دلیل گرایش عمومی به استفاده از داروهای گیاهی و به طور کلی فرآورده‌های آن‌ها روبه افزایش است. امروزه طب سنتی و اتنوبوتانی دو مقوله مورد توجه در بسیاری از کشورها می باشند. طب سنتی مربوط به مطالعات و تجربیات گذشته و اتنوبوتانی مربوط به شناخت علوم گیاهی بومی یک منطقه است. در این مطالعات، هدف این است که روش های تهیه ی فرآورده هایی که توسط مردم استفاده می شوند، بهبود پیدا کند؛ لکن لازمه ی این کار آن است که اطلاعاتی در مورد ترکیبات فعال این گیاهان، نقش این ترکیبات درآثار بیولوژیک گیاه و آثار سمّی گیاه یا ترکیبات فعال آن موجود باشد.<br> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> در این تحقیق فلور گیاهی برخی از مناطق شهر جم و ریز طی سال های ۹۰ و ۹۱ جمع آوری و مورد شناسایی سیستماتیک قرار گرفت. همچنین مصارف سنتی و محلی گیاهان جمع آوری شده از طریق مصاحبه ی حضوری با افراد بومی مورد پرسش قرار گرفت.<br> <span style="color:black;"><strong>یافته‌ها:</strong> تعداد ۷۶</span><span style="color:black;"> گونه گیاهی جمع آوری شد که متعلق به </span><span style="color:black;">۳۳</span><span style="color:black;"> خانواده شناسایی شد. بالاترین شاخص اهمیت فرهنگی (</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">CI</span></span><span style="color:black;">) به ترتیب مربوط به گیاهان آویشن شیرازی (</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Zataria multiflora</span></span><span style="color:black;">)، ترشک ( </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Rumex vesicarius</span></span><span style="color:black;">)، گلدر یا شکر شفا (</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Otostegia persica</span></span><span style="color:black;">) و نوعی گون درختچه ای ( </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Astragalus fasciculifolius</span></span><span style="color:black;">) بود. بالاترین فراوانی ثبت نسبی مربوط به گیاهان آویشن شیرازی ( </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Zataria multiflora</span></span><span style="color:black;">)، گلدر یا شکر شفا ( </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Otostegia persica</span></span><span style="color:black;">)، ترشک بادکنکی ( </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Rumex vesicarius</span></span><span style="color:black;">)، استبرق (</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Calatropis procera</span></span><span style="color:black;">) و ریش بز یا افدرا ( </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Ephedra pachyclada</span></span><span style="color:black;">) بود. شایع‌ترین کاربردهای سنتی این گیاهان نیز به ترتیب مربوط به ناراحتی‌های گوارشی، ناراحتی‌های پوستی، تنفسی، عفونت‌ها، دهان و دندان و کلیه و مجاری ادراری بودند.<br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> این تحقیق نشان داد که اغلب گیاهان منطقه، دارای اثر دارویی بوده و برای مطالعات آینده ارزشمند هستند.&nbsp;</span></span></span></p> <p><strong>Introduction:</strong> Despite plenty of chemical drugs present in the markets, application of medicinal herbs is going to increase. Whiles long or in some cases sectional usage of these chemical drugs may lead to side effects that sometimes they are more dangerous than its disease. This is a good reason to increase the universal attitude application of medicinal herbs and their productions.</p> <p>Today, traditional medicine and ethnobotany are two attractive topics in many countries. Traditional medicine is referred to ancient studies and experiments; and ethnobotany is referred to cognition of native herbal science in a region. The aim of ethnopharmacology is to improve the preparation methods of some products that are used by people; however to achieve this goal, some information about active compounds of these plants, the role of these compounds in development of biological effects, and the toxic effects of the plants should be available.</p> <p><strong>Methods & Materials: </strong>In this research, we have collected and identified the plants in some parts of Jam&Riz town. the plants of this region were collected and systematically identified during 2012 and 2013. Furthermore, traditional applications of the collected plants were recorded through interviewing native people of the region.</p> <p><strong>Results:</strong> A total of 74 medical plants belonging to 33 families were identified. Zataria multiflora, Rumex vesicarius, Otostegia persica and Astragalus fasciculifolius had the highest cultural importance index.</p> <p>Zataria multiflora, Otostegia persica, Calatropis procera and Ephedra pachyclada had the highest FRC index, respectively. The highest application was for gasterointestinal disease, epiderm disorders, respiratory disorders, infection diseases, mouth and tooth disease, kidney disorders, respectively.&nbsp; &nbsp;</p> <p><strong>Concolusion: </strong>The results indicated that most plants of the region were valuable medicinal plants.</p> جمع آوری, مصارف سنتی, جم و ریز, گیاهان دارویی Collection, Traditional applications, Jam&Riz, Medicinal plants 199 208 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-165&slc_lang=fa&sid=1 N. Ghasemi Dehkordi نصرالله قاسمی دهکردی 100319475328460014602 100319475328460014602 No K. Sartavi کهزاد سرطاوی 100319475328460014603 100319475328460014603 No E. Yadegari الهام یادگاری elham.yadegari@gmail.com 100319475328460014604 100319475328460014604 Yes