other کاربرد گیاهان دارویی مورداستفاده در ایران در سنتز سبز نانوذرات فلزی و بررسی پتانسیل ضدسرطانی آنها: یک مرور سیستماتیک تخصصي Special مروري Review Article <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">سابقه و هدف:</span></span></b><span lang="AR-SA"><span style="color:black"> سرطان یکی از مهم‌ترین چالش‌های سلامت جهانی است که به‌دلیل شیوع بالا و مرگ‌ومیر قابل‌توجه، نیازمند توسعۀ راهبردهای درمانی نوین، هدفمند و کم‌عارضه می‌باشد. در این میان، نانوفناوری پزشکی و به‌ویژه سنتز سبز نانوذرات فلزی با استفاده از منابع گیاهی به‌عنوان رویکردی پایدار و زیست‌سازگار توجه گسترده‌ای را به خود جلب کرده است. گیاهان دارویی بومی ایران به‌دلیل غنای بالای متابولیت‌های ثانویه، ظرفیت بالایی در تولید نانوذرات با ویژگی‌های ضدسرطانی دارند. هدف این مطالعه، مرور نظام‌مند شواهد موجود دربارۀ نقش گیاهان دارویی بومی ایران در سنتز سبز نانوذرات فلزی و ارزیابی پتانسیل ضدسرطانی این نانوذرات در مدل‌های مختلف سرطان است</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB"><span style="color:black">.</span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">مواد و روش‌ها:</span></span></b><span lang="AR-SA"><span style="color:black"> این مطالعه به‌صورت مرور جامع و نظام‌مند انجام شد. مقالات علمی در پایگاه‌های </span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB"><span style="color:black">Web of Science, Scopus</span></span> <span dir="LTR" lang="EN-GB"><span style="color:black">Google Scholar,</span></span> <span dir="LTR" lang="EN-GB"><span style="color:black">SID,</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black"> و</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB"><span style="color:black">ISC </span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">&nbsp;با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط شامل &laquo;سنتز سبز&raquo;، &laquo;نانوذرات فلزی&raquo;، &laquo;گیاهان دارویی بومی ایران&raquo; و &laquo;سرطان&raquo; در بازۀ زمانی </span></span><span lang="FA"><span style="color:black">۲۰۱۰</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black"> تا </span></span><span lang="FA"><span style="color:black">۲۰۲۵</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black"> جست‌وجو شدند. درنهایت </span></span><span lang="FA"><span style="color:black">۲۴</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black"> مطالعه واجد شرایط انتخاب، مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفتند</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB"><span style="color:black">.</span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">یافته‌ها:</span></span></b><span lang="AR-SA"><span style="color:black"> بررسی مطالعات نشان داد که طیف گسترده‌ای از گیاهان دارویی بومی ایران در سنتز سبز نانوذرات فلزی با فعالیت‌های ضدسرطانی استفاده شده‌اند. این گیاهان عمدتاً متعلق به خانواده‌های </span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB"><span style="color:black">Asteraceae, Lamiaceae</span></span> <span lang="AR-SA"><span style="color:black">و</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB"><span style="color:black">Apiaceae </span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">&nbsp;بوده و سرشار از متابولیت‌های ثانویۀ زیست‌فعال هستند. انواع عصاره‌های آبی، الکلی، هیدروالکلی و اسانس‌ها در فرایند احیا و پایدارسازی نانوذرات به‌ کار رفته‌اند. همچنین نانوذرات فلزی و اکسیدی متنوعی از جمله نقره (</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB"><span style="color:black">Ag</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">)، طلا (</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB"><span style="color:black">Au</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">)، سلنیوم (</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB"><span style="color:black">Se</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">)، اکسید روی (</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB"><span style="color:black">ZnO</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">)، اکسید سریم (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">CeO₂</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">) و ترکیبات نادر خاکی با اندازۀ تقریبی 10 تا 200 نانومتر گزارش شده‌اند که نقش مهمی در فعالیت زیستی و نفوذ سلولی ایفا می‌کنند</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB"><span style="color:black">.</span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">نتیجه‌گیری:</span></span></b><span lang="AR-SA"><span style="color:black"> یافته‌های این مرور نشان می‌دهد که گیاهان دارویی بومی ایران دارای ظرفیت بالایی در سنتز سبز نانوذرات فلزی هستند و نانوذرات حاصل از آنها می‌توانند اثرات ضدسرطانی قابل‌توجهی از خود نشان دهند. بااین‌حال، برای تأیید اثربخشی، ارزیابی ایمنی و توسعۀ کاربردهای بالینی این نانوذرات، انجام مطالعات پیش‌بالینی دقیق‌تر و کارآزمایی‌های بالینی گسترده ضروری است</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB"><span style="color:black">.</span></span></span></span></span></div> گیاهان شفابخش؛ نانوذرات فلزی؛ نانوپزشکی, سرطان‌ها 0 0 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-744&slc_lang=other&sid=1 Mehrsa Majdaeen مهرسا مجدآئین dr.mehrsamajdaeen@gmail.com 100319475328460025158 100319475328460025158 Yes