fa اسباب و علل کم‌خونی‌ در طب سنتی ایرانی و مقایسۀ آن با طب رایج تخصصي Special اصيل پژوهشي Origianal Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong><span style="color:black;">سابقه و هدف:</span></strong> <span style="color:black;">کم&rlm;‌خونی با کمبود گلبول‌های قرمز یا کاهش هموگلوبین خون ظاهر می&rlm;‌شود. حدود یک‌سوم جمعیت جهان به کم‌خونی مبتلا هستند؛ بنابراین شیوع فراوانی دارد </span><span style="color:black;">و یکی از پرهزینه&rlm;‌ترین بیماری‌ها در نظام سلامت به&rlm;‌شمار می‌آید. </span><span style="color:black;">کم‌خونی با توجه به علت ایجادکنندۀ آن انواع مختلفی دارد. هدف از این مطالعه بررسی اسباب و علل کم‌خونی در طب سنتی ایرانی و مقایسۀ آن با طب رایج است.</span><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"></span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;">مواد و روش‌ها:</span></strong><span style="color:black;"> در این مطالعۀ مروری، اسباب و علل کم‌خونی با کلیدواژه‌های قلت الدم و کم‌&rlm;خونی در منابع معتبر طب سنتی ایرانی از قرن چهارم تا سیزدهم هجری قمری مانند <em>الحاوی، قانون، ذخیرۀ خوارزمشاهی</em> و <em>اکسیر اعظم</em> جست‌وجو شده است. همچنین پایگاه‌های علمی</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Google Scholar, Scopus, </span></span>&nbsp;<span dir="LTR"><span style="color:black;">SID,</span></span><span style="color:black;"> و </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">PubMed</span></span><span style="color:black;"> با کلیدواژه‌های کم‌خونی و </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Anemia</span></span><span style="color:black;"> بررسی شدند.</span><br> <strong><span style="color:black;">یافته‌ها:</span></strong><span style="color:black;"> علل متعددی برای ایجاد کم‌خونی یا قلت الدم در منابع طب سنتی ایرانی مطرح شده است. از جمله می‌توان به سوء‌تدبیر در خوردن و آشامیدن، انواع سوء‌مزاج‌های معده و کبد، خروج خون از بدن با حیض یا نفاس یا اسهال خونی اشاره کرد. در طب رایج علل مطرح‌شده برای کم‌خونی شامل تغذیه&rlm; نامناسب، اختلال در معده و روده‌ها، بیماری‌های کبدی، خونریزی و بیماری‌های مزمن هستند.</span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="color:black;">نتیجه‌گیری:</span></span></strong><span dir="RTL"><span style="color:black;"> اسباب و علل مطرح‌شده برای کم‌خونی در طب سنتی ایرانی تا حد زیادی با علل کم‌خونی از دیدگاه طب رایج مشابهت دارد. شناسایی زودهنگام علل ایجادکنندۀ کم&rlm;‌خونی و اصلاح آن‌ها از جمله نوع تغذیه، مشکلات معده و کبد می&rlm;تواند برای پیشگیری از ایجاد کم‌خونی راهگشا باشد.</span></span></span></span></div> <p><span style="font-family:Times New Roman;"><strong>Background and Purpose:</strong> Anemia presents with deficiency in red blood cells or a decrease in hemoglobin. About a third of the world&#39;s populations suffer from anemia, so it is very common and places a heavy economic burden on the health system. There are different types of anemia depending on the cause. The aim of this study was to investigate the causes of anemia in traditional Persian medicine (TPM) and compare it with conventional medicine.<br> &nbsp;<br> <strong>Materials and Methods:</strong> In this review study, the causes of anemia were searched in reliable sources of TPM from the fourth to the thirteenth century AH, including <em>Al-Hawi fi al-Tibb</em>, <em>Al-Qanun fi al-Tibb</em>, <em>Zakhireye Khwarazmshahi</em> and <em>Iksir-i Azam</em> with keywords <em>Ghellat-od dam</em> and anemia. Scientific databases including Google Scholar, Scopus, SID, and PubMed were also queried with the keyword anemia.<br> &nbsp;<br> <strong>Results:</strong> Numerous causes have been suggested for anemia or<em> Ghellat-od dam</em> in TPM resources. These include bad eating and drinking habits, various types of stomach and liver dystemperaments (<em>Su-e Mizaj</em>), bleeding from menstruation or puerperium or dysentery. In conventional medicine, the causes of anemia include poor nutrition, gastrointestinal disorders, liver disease, bleeding and chronic diseases.<br> &nbsp;<br> <strong>Conclusion:</strong> The causes of anemia in TPM are very similar to the causes of anemia from the perspective of conventional medicine. Early identification and correction of the causes of anemia, including diet, stomach and liver problems, can help prevent anemia.</span></p> سبب‌شناسی, کم‌خونی, طب سنتی ایرانی Etiology, Anemia, Traditional Persian Medicine 27 38 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-554&slc_lang=fa&sid=1 Rasul Pourhakim Rezaei رسول پورحکیم رضایی 100319475328460020102 100319475328460020102 No Fatemeh Emadi فاطمه عمادی 100319475328460020103 100319475328460020103 No Maryam Iranzadasl مریم ایرانزاداصل m.Iranzad@shahed.ac.ir 100319475328460020104 100319475328460020104 Yes Jale Aliasl ژاله علی‌اصل 100319475328460020105 100319475328460020105 No Saeid Razavi Dizaji سعید رضوی دیزجی 100319475328460020106 100319475328460020106 No