fa بررسی اتنوبوتانی گیاهان دارویی مرتع آلمالیچه شهرستان آباده تخصصي Special اصيل پژوهشي Origianal Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:14px;"><strong>سابقه و هدف:</strong> تغییر رویکرد جوامع به استفاده از دارو‌های <span style="color: black;">گیاهی به جایگاه دیرینۀ گیاهان در بین مردم و شناخت سنتی آنان از گیاهان و پی بردن به آثار سوء دارو‌های شیمیایی برمی‌گردد. اتنوبوتانی به معنای دانشی است که بشر از گیاه‌شناسی و محیط زیست گیاهان دارد. در این تحقیق، یک ارزیابی اتنوبوتانیکی در مرتع </span>آلمالیچه واقع در حدود ۷۰ کیلومتری جنوب شهرستان آباده در استان فارس صورت پذیرفت. شناسایی و معرفی ذخایر بومی گیاهان هر منطقه، اشکال و موارد استفادۀ سنتی این گیاهان با توجه به تنوع بوم&rlm;‌شناختی ایران می‌تواند فراهم&rlm;‌کنندۀ‌ اطلاعات مفیدی در زمینۀ فعالیت‌های دارویی و سیستم سلامت جامعه باشد. تحقیق حاضر با هدف شناسایی گیاهان دارویی شهرستان با استفاده از دانش و تجربه بومیان و همچنین معرفی خواص و ویژگی‌های ناشناخته این گیاهان است.<br> <strong>مواد و روش&rlm;‌ها:</strong> در این پژوهش پس از مطالعات پیشتاز و پیمایش صحرایی منطقۀ تحت مطالعه، لیست گیاهان دارویی منطقه، جمع&rlm;‌آوری و با استفاده از منابع معتبر گیاه&rlm;‌شناسی شناسایی شد، همچنین با مطالعات اسنادی و همچنین مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته، باورها و دانستنی‌های جوامع محلی مستندسازی شد. بر این اساس برای هر گونۀ گیاهی نام علمی، نام محلی، خواص درمانی، اندام مورد استفاده و نحوۀ مصرف تدوین شد.<br> <strong>یافته&rlm;‌ها:</strong> در این مطالعه ۷۹ تعداد گونۀ دارویی، متعلق به ۲۸ خانواده ‌شناسایی شد. بیشترین سهم <span style="color: black;">در ترکیب گونه‌ها مربوط به خانواده‌های </span><span dir="LTR"><span style="color: black;">Compositae</span></span><span style="color: black;"> (۱۳ گونه)،</span> <span dir="LTR"><span style="color: black;">Lamiaceae</span></span> <span style="color: black;">(۱۲گونه)، </span><span dir="LTR"><span style="color: black;">Apiaceae</span></span><span style="color: black;"> (۱۰ گونه)،</span><span dir="LTR"><span style="color: black;">Rosaceae </span></span><span style="color: black;">،</span><span dir="LTR"><span style="color: black;">Brassicaceae </span></span><span style="color: black;">&nbsp;و </span><span dir="LTR"><span style="color: black;">Leguminaceae</span></span><span style="color: black;"> هر کدام با</span> <span style="color: black;">۴ گونه بود. افراد بومی از تمامی گیاهان جمع‌آوری شده، استفادۀ خوراکی و دارویی داشتند. از میان مصارف سنتی و محلی نیز بیشترین کاربرد را در درمان بیماری‌های گوارشی، تصفیۀ خون و تنظیم فشارخون، قند خون، چربی خون، ضد عفونی کردن، خلط آور و ضد سرفه و سرماخوردگی به خود تخصیص دادند.</span><br> <strong><span style="color: black;">نتیجه‌گیری</span></strong><span style="color: black;">: با توجه به بکر بودن منطقه و نبود مستندات کافی در خصوص تعدای از این گیاهان، وجود ۷۹ گیاه دارویی در مرتع آلمالیچه شهرستان آباده، غنای این منطقه را نشان می‌دهد. متأسفانه به دلیل از بین رفتن سنت‌ها حجم زیادی از دانش بومی در حال از بین رفتن است؛ بنابراین شناسایی این گیاهان، ثبت و مستندسازی آن‌ها می‌تواند جلوی از بین رفتن این دانش را بگیرد.</span></span></span></div> <span style="font-family:Tahoma;"><strong>Background and Purpose: </strong>The change in the community&#39;s approach toward the use of medicinal plants traces back to the long standing position of plants among people and their traditional knowledge about plants and side effects of chemical drugs. Ethnobotany is the knowledge that human beings obtain from botanical and environmental ecology of plants. In this study, an ethnobotanical analysis was carried out in Almalicheh Rangelands, located around 70 km south of the Abadeh city in Fars province. Due to the ecological diversity of Iran, identification and introduction of native plants in every region, their forms, and the traditional uses of them can provide useful information for medicinal activities and the community health system. The purpose of this study was to identify the medicinal plants using the knowledge and experience of native people, as well as the introduction of unknown plants attributes.<br> <strong>Methods and Materials:</strong> In this study, local medicinal plants were collected and identified using valid sources of botany after field studies and surveys. Also, the beliefs and knowledge of the local communities were documented using deep and semi-structured interviews. Accordingly, the scientific and local names, health benefits, used organ, and consumption instruction were collected for all plants.<br> <strong>Results:</strong> In this study, 80 plant species belonging to 28 families were identified. The most common species were related to the families of Compositae (14 species), <em>Lamiaceae</em> (12 species), <em>Apiaceae</em> (10 species), and<em> Rosaceae</em> and <em>Brassicaceae</em> (each with 4 plant species). Local people had edible and medicinal uses from all plants. Among traditional and local uses, the most was for the treatment of digestive diseases, diabetes, hyperlipidemia, blood purification and regulation of blood pressure, disinfectants, spasticity, and cough and cold.<br> <strong>Conclusion: </strong>Considering the lack of sufficient documentation about some of these plants in this pristine region, 82 medicinal plants in the Almalicheh rangeland in Abadeh city is showing the richness of this area. Unfortunately, due to the disappearance of traditions, a large amount of indigenous knowledge is lost. Accordingly, identifying these plants, recording and documenting them can stop the loss of this knowledge.</span> اتنوبوتانی, گیاهان دارویی, مشاهدۀ مشارکتی, آلمالیچه, آباده Ethnobotany, Medicinal Plants, Participatory Observation, Almalicheh, Abadeh 71 88 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-482&slc_lang=fa&sid=1 Yasaman Kiasi یاسمن کیاسی 100319475328460015015 100319475328460015015 No Mohammad Rahim Forouzeh محمدرحیم فروزه Forouzeh@gau.ac.ir 100319475328460015016 100319475328460015016 Yes