fa مروری بر گیاهان دارویی مؤثر بر کم‌خونی در منابع طب سنتی ایران تخصصي Special اصيل پژوهشي Origianal Research <span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:14px;"><strong>سابقه و هدف:</strong> کم&rlm; خونی یکی از بیماری&rlm;های شایع و گستردۀ جهان است که انواع و علل مختلف و تا حدی درمان‌های متفاوتی دارد. در این راستا در منابع طب سنتی ایرانی - اسلامی، گیاهان دارویی زیادی به علت سازگاری بدن با داروهای طبیعی و فقدان عوارض جانبی شدید برای پیشگیری و درمان کم‌خونی مطرح شده است. هدف از این پژوهش، شناسایی و معرفی این گیاهان دارویی است که در منابع طب سنتی، تحت عنوان داروهای خون&rlm;ساز آورده شده است.<br> <strong>مواد و روش&rlm; ها</strong>: این پژوهش با بررسی منابع معتبر طب سنتی و مفردات جامع گیاهی انجام گرفت و در ادامه، مقایسه&rlm;هایی بین داروهای شیمیایی و مفردات گیاهی از لحاظ تأثیر بر کم&rlm; خونی&rlm; های ناشی از کمبود آهن، آنمی آپلاستیک، آنمی همولیتیک یا کم&rlm; خونی وابسته به بیماری &rlm;های مزمن، آنمی ناشی از عوامل غیرطبیعی مثل اشعۀ یونیزه کننده و پان سیتوپنی انجام شد<span dir="LTR">.</span><br> <strong>یافته&rlm; ها</strong>: در پایان ۵۰ گیاه دارویی تحت عنوان داروهای مولد دم یا خون&rlm;ساز استخراج و معرفی شده و گیاهان مهم خون&rlm;ساز بر اساس ویژگی&rlm;های درمانی دسته&rlm; بندی شدند. از مهم&rlm;ترین مفردات گیاهی که در درمان انواع کم&rlm; خونی مورد توجه بوده &rlm;اند می&rlm;توان به انگور (کشمش)، نارگیل، انار، گون و بیدگیاه اشاره کرد.<br> <strong>نتیجه&rlm; گیری</strong>: به‌نظر می‌ر‌سد این مطالعه می‌تواند پایۀ مطالعات کارآزمایی‌ بالینی با استفاده از گیاهان دارویی و یا ساخت داروهای ترکیبی گیاهی در درمان انواع کم&rlm; خونی&rlm;ها قرار گیرد.<br> &nbsp;</span></span> <div><span style="font-family:times new roman;"><strong>Background and purpose:</strong> Anemia is one of the most common and a widespread disease in the world and about one third of the world&rsquo;s population are affected. Today, despite the efforts made in conventional medicine, the treatment of some types of anemia has not been successful. In the sources of traditional Persian medicine many medicinal herbs have been introduced for the prevention and treatment of anemia due to the adaptation of the body with natural medicines and less severe side effects. The purpose of this research was to identify and introduce medicinal herbs known in traditional Persian medicine sources as hematopoietic or tonic drugs.<br> <strong>Methods and Materials:</strong> This research was conducted by reviewing important books of traditional Persian medicine and comprehensive herbal monographs. Also, comparisons were made between chemical drugs and plant monomers in terms of influencing iron deficiency anemia, aplastic anemia, hemolytic anemia, anemia associated with chronic diseases, anemia due to abnormalities such as ionizing radiation, and pancytopenia.<br> <strong>Results:</strong> Finally, 50 medicinal herbs were extracted and labeled as blood makers. These plants were classified according to the therapeutic characteristics. Among the most important herbs that have been considered in treating different types of anemia, mention could be made of grapes, coconuts, pomegranates, astragalus, and wheatgrass.<br> <strong>Conclusion: </strong>This study can be used as a basis for clinical trial studies using medicinal herbs or compound herbal drugs production for the treatment of various types of anemia.</span></div> آنمی, کم‌خونی, گیاهان دارویی, طب سنتی, خون‌ساز Anemia, Medicinal Plants, Traditional Persian Medicine, Hematopoiesis 251 262 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-459&slc_lang=fa&sid=1 Abdollah Dadezadeh عبداله دده زادها 100319475328460014079 100319475328460014079 No Hassan Nourafcan حسن نورافکن hassannourafcan@gmail.com 100319475328460014080 100319475328460014080 Yes