fa تحلیل ساختاری داروشناسی در کتاب "الابنیه عن حقایق الادویه" نوشته ابومنصور هروی تخصصي Special مروري Review Article <p><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:14px;"><strong><span style="color: black;">سابقه و هدف:</span></strong><span style="color: black;"> ابومنصور موفق‌بن‌علی هروی، داروساز و پزشک ایرانی (سدۀ ۴ و ۵ هجری قمری - ۱۰ و ۱۱میلادی)، نویسندۀ اولین فرهنگ دارویی شناخته شده به زبان فارسی با عنوان &quot;<em>الابنیه‌ عن حقایق ‌الادویه&quot;</em> است. پژوهش‌های انجام شده در خصوص این کتاب، عمدتاً متکی بر بررسی واژگان از نگاه ساختار زبانی است؛ اما در زمینۀ استخراج واژگان دارویی و در حوزۀ مطالعات تاریخ داروسازی، اقدامی صورت نگرفته است. لذا هدف از این مطالعه، تبیین محتوای کتاب <em>الابنیه</em> در دانش داروشناسی و تشریح ساختارهای مورد نظر هروی در تقسیمات دارویی است.</span><br> <strong><span style="color: black;">مواد و روش‌ها:</span></strong><span style="color: black;"> مطالعۀ حاضر، با رویکرد مروری و روش تحلیل محتوای کیفی و کمی در حوزۀ مطالعات کتابخانه‌ای و متکی بر کتاب <em>الابنیه</em> انجام شده است.</span><br> <strong><span style="color: black;">یافته‌ها:</span></strong><span style="color: black;"> این بررسی امکان تدوین ساختار دارو‌شناسی در اندیشۀ هروی را فراهم آورد. در کتاب <em>الابنیه</em> ۵۸۴ عنوان دارو معرفی و بررسی شده است. چگونگی ارائه و معرفی این داروها نشان داد که در اندیشۀ هروی پنج ساختار کلان شامل تقسیم داروها بر اساس ماهیت و کارکرد، منافع و مضرات، مزاج و طبایع دارویی، منشأ دارویی و در نهایت وابستگی جغرافیایی داروها وجود داشته است.</span><br> <span style="color: black;">همچنین داده‌های این بررسی در مقایسه با کتاب <em>ذخیر</em></span><em><span style="color: black;">ۀ</span></em> <em><span style="color: black;">خوارزمشاهی</span></em><span style="color: black;"> اثر سید اسماعیل جرجانی نشان داد که دانش داروشناسی در حوزۀ ساخت داروهای ترکیبی و نیز گستره داروشناسی، از قرن چهارم تا قرن ششم هجری قمری پیشرفت داشته است.</span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="color: black;">نتیجه‌گیری:</span></span></strong><span dir="RTL"><span style="color: black;"> نوع ارائۀ مطالب و معرفی داروها از سوی هروی نشان می&rlm;دهد که وی اندیشه‌ای نظام‌مند در خصوص داروشناسی داشته است. این نظام‌مندی هم در مقدمۀ هروی و هم در معرفی داروها، آشکار است.</span></span></span></span></p> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong>Background and purpose: </strong>Abu Mansour Muvaffak Heravi was an Iranian pharmacist and physician (4^th and 5^thAH/10^th&11^th AC) and the author of the first known pharmacy handbook in Persian language with the title of &ldquo;<em>Al-Abnieh An Haghayegh Al-Advieh</em>&rdquo;. The researches about this book rely mainly on the examination of words from a linguistic viewpoint. However, no research has been taken regarding the extraction of pharmaceutical terms in the history of pharmacology studies. The purpose of this study is to explain the basic contents of Heravi&rsquo;s book regarding pharmacological knowledge and description of the structures used in pharmaceutical categorizations.<br> <strong>Methods and Materials:</strong> This study was conducted with a descriptive-analytical approach. Quantitative and qualitative content analysis method in the field of library studies was done based on the &ldquo;<em>Al-Abnieh</em>&rdquo; book.<br> <strong>Results:</strong> This study provided the opportunity of compilation of the structure of pharmacology according to Heravi&rsquo;s thought. A total number of 584 medications are introduced in the book of Al-Abnieh. The method of presentation of these drugs in the book showed that there are five major features in Heravi&#39;s thought regarding the categorization of drugs: nature and function, benefits and harms, temperament, origin of drugs, and the geographical dependence of the medications. Meanwhile, considering the book of &ldquo;<em>Zakhīre-ye-Khw&acirc;razmsh&acirc;hī</em>&rdquo; by Sayyed Isma&lsquo;il Jorjani, results of this study showed that the knowledge of pharmacology had been developed in terms of manufacturing compound drugs and scope of pharmacology from fourth to the sixth century.<br> <strong>Conclusion:</strong> This study showed that Heravi have has an organized thought on pharmacology. This harmony is noticeable in both introduction and pharmaceutical sections of the book.</span></div> الابنیه عن حقایق الادویه, ابومنصور هروی, داروشناسی Al-Abnieh An Haghayegh Al-Advieh, Abu Mansour Muvaffak Heravi, Medications, Pharmacology 193 210 http://jiitm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-458&slc_lang=fa&sid=1 Hooshang Khosrobeigi هوشنگ خسروبیگی kh_beagi@pnu.ac.ir 100319475328460015023 100319475328460015023 Yes Nasrin Azadi نسرین آزادی 100319475328460015024 100319475328460015024 No