:: دوره 8، شماره 4 - ( زمستان 1396 ) ::
جلد 8 شماره 4 صفحات 463-467 برگشت به فهرست نسخه ها
بیماری‌های دندان و روش‌های درمانی آن در تمدن اسلامی
محبوبه فرخنده‌زاده* ، مصطفی گوهری فخرآباد
چکیده:   (2163 مشاهده)
سابقه و هدف: دانش دندان‌پزشکی در تمدن اسلامی رشته‌ای مستقل از پزشکی محسوب نمی‌شد. پزشکان اسلامی دربارۀ طبیعت دندان، بیماری‌ها، علل و راه‌های درمان آن بررسی‌های بسیاری انجام دادند. آنان بیماری‌های مختلف دندان را تحت عناوین متنوعی مانند پوسیدگی، تغییر اندازه و رنگ، شکستگی، ساییدگی، سوراخ شدن، کرم خوردگی، کُندی و لق‌شدن دندان به طور دقیق توصیف کرده، کوشیدند علل ایجاد هر یک را توضیح دهند.
مواد و روش‌ها: این پژوهش مبتنی بر متون کهن پزشکی انجام گرفته­است. مهمترین این منابع عبارتند از: فردوس الحکمه ابن­ربّن طبری، قانون ابن­سینا، کامل الصناعه علی بن عباس مجوسی و الحاوی رازی. در کنار آن از آثار جرجانی و معالجات­البقراطیه احمد طبری و پزشکان مسلمان تا آغاز دوره­ی صفویه(حک:9071135ق) نیز استفاده شده­است. با این حال مطالب دست اول در چهار منبع نخست یافت می­شود. روش پژوهش در این مقاله به صورت توصیفی است و در ادامه تلاش نویسندگان آن بود که یافته­ها و دستاوردهای دندان­پزشکی مسلمانان را با دندان­پزشکی نوین -تا حدّ امکان- مطابقت دهند.
یافته‌ها: پزشکان مسلمان پیشگیری از بیماری را بر درمان مقدّم می­دانستند؛ بنابراین توصیه به کاربرد دهان­شویه، مسواک­کردن، نخوردن برخی از موادّ خوارکی مانند ترشیها، شیرینی­ها، خوردنیهای بسیار سرد و گرم، مالیدن روغن بر دندانها به جهت حفظ سلامتی و ارتقای بهداشت دهان و دندان بوده­است. به باور پزشکان مسلمان بسیاری از بیماری‌های دندان، معلول طبع آدمی و رطوبت لثه است، ازاین‌رو داروهایی برای تغییر مزاج و خشک‌کردن لثه تجویز می‌کردند. روشهای درمانی تجویز دارو، بادکش‌گذاشتن، داغ‌گذاری بر روی دندان، حجامت، فصد بود که داروها به روش جویدنی یا داروهایی ساختنی که بر دندان چسبانده می‌شد، مالیدنی و مضمضه‌کردن استفاده می­شد. علاوه بر کاربرد دارو، پزشکان از ابزارهای خاصّ دندان­چزشکی برای مداوا استفاده می‌کردند. پرکردن دندان، ترمیم دندان‌های پوسیده و شکسته، سفت‌کردن دندان‌های لق شده و جرم‌گیری از جمله روش‌های معمول برای مداوای دندان بود.
بحث و نتیجه‌گیری: شیوه­ی پیشگیری و مداوای دندانهای ناسالم در طبّ سنّتی که با تجویز داروهای گیاهی و حیوانی بود، به شناسایی گیاهان دارویی و اثربخشی آنها در درمان بیماریها دلالت دارد. بنابراین روش طبابت و داروهای کاربردی پس از تأیید می­تواند در دندان­پزشکی نوین مورد استفاده قرار گیرد
واژه‌های کلیدی: دندان‌پزشکی مسلمانان، بیماری‌های دندان، عوامل و روش‌های درمانی
متن کامل [PDF 136 kb]   (350 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۶/۱۲/۲۸ | پذیرش: ۱۳۹۶/۱۲/۲۸ | انتشار: ۱۳۹۶/۱۲/۲۸


XML   English Abstract   Print



دوره 8، شماره 4 - ( زمستان 1396 ) برگشت به فهرست نسخه ها