در تغییر و تعیین موقعیت اقشار مختلف در طول تاریخ ایران، نوع ارتباط با دربار نقش تعیینکنندهای داشته است؛ بهگونهای که درباریبودن یا نبودن، سبب قرارگرفتن اقشار اجتماعی در دستهبندیهای جداگانه به لحاظ موقعیتهای متفاوت اجتماعی میشد. این تحقیق به بررسی و تفکیک موقعیت پزشکان از این منظر میپردازد؛ موضوعی که بخشی از ناگفتههای تاریخ اجتماعی ایران در دورۀ خلافت عباسیان را بیان میکند. پزشکان بسته به نوع ارتباط با دربار سلاطین و خلفا به سه دستۀ پزشکان درباری، درباریـمردمی و پزشکان مردمی (غیردرباری) تقسیم شدهاند. نتایج تحقیق نشان میدهد موقعیت پزشکان وابسته به دربار به نسبت پزشکان غیردرباری فراز و فرود بیشتری داشته است. این در حالی است که پزشکان درباری از نظر ثروت و نفوذ سیاسی برتری محسوسی داشتند. ورود به رقابتهای درباری، ناآشنایی به روابط درون دربار و پایبندنبودن به مؤلفههای اخلاق پزشکی از جمله علل ایجاد چنین وضعیتی بود. تحقیق حاضر با روش تبیین تاریخی به بررسی معیارهای تفکیک موقعیت تاریخی این قشر میپردازد.
