سابقه و هدف: افسردگی یک اختلال روانی شایع با تأثیرات گسترده بر کیفیت زندگی است که براساس نظریات طب سنتی با مزاج ارتباط دارد. این مطالعه در پی تبیین علمی این رابطه و شناسایی مزاجهای مستعدتر به افسردگی است که با بهرهگیری از یک رویکرد جامع، ضمن مروری بر مفهوم افسردگی از منظر پزشکی مدرن و مبانی مزاجشناسی در طب سنتی ایرانی، به بررسی نقش اخلاط چهارگانه (دم، صفرا، بلغم، سودا) و کیفیتهای چهارگانه (گرمی، سردی، خشکی، تری) در تعیین سلامت روان و مستعدساختن افراد به اختلالات خلقی میپردازد. مواد و روشها: با استفاده از نمونهگیری تصادفی ساده، ۲۴۸ دانشجو از بین دانشجویان دانشگاه آزاد واحد علوم پزشکی تهران براساس معیار ورود و خروج انتخاب شدند و از آنها خواسته شد تا پرسشنامۀ افسردگی بک BDI و پرسشنامۀ MMQ را تکمیل کنند. بهمنظور تجربه و تحلیل دادهها از نرمافزار SPSS نسخۀ ۲۷ استفاده گردید. همچنین سطح معناداری ۰۵/۰ در نظر گرفته شد. یافتهها: دادههای بهدستآمده نشان میدهد که از بین متغیرهای دموگرافیک و مزاجی موردبررسی، تنها جنسیت اثر قابلتوجهی بر افسردگی داشته است (۰۱۴/۰=Sig، ۹۴۲/۰=B). این بدان معنا است که احتمال افسردگی در جنس زن (با توجه به نتایج ۵۶۴/۲EXP(B)=) حدود ۵۶/۲ برابر بیشتر از جنس مرد است. سایر متغیرها شامل سن، محل سکونت، رشتۀ تحصیلی، سطح تحصیلات و مزاجهای گرمی/سردی و تری/خشکی، از نظر آماری تأثیر معناداری بر افسردگی نشان ندادند (۰۵/۰Sig>). نتیجهگیری: این نتایج، ضمن تأیید نقش جنسیت در شیوع افسردگی، چالشهایی را در تأیید ارتباط مستقیم و معنیدار میان مزاجهای سنتی و افسردگی براساس دادههای آماری این مطالعه مطرح میکند که نشاندهندۀ پیچیدگی این روابط است و نیاز به تحقیقات بیشتر با رویکردهای جامعتر دارد.
