:: دوره 16، شماره 3 - ( پاییز 1404 ) ::
جلد 16 شماره 3 صفحات 236-223 برگشت به فهرست نسخه ها
چالش‌های نظام بهداشتی حکومت مشروطه در مقابله با بیماری‌های همه‌گیر (1910 تا 1912 م/1328 تا 1330 ه‍.ق)
ربابه معتقدی*
پژوهشکده اسناد، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تهران، ایران
چکیده:   (839 مشاهده)
شیوع بیماری‌های واگیر همواره رخداد مهمی در تاریخ جوامع بشری بوده و تأثیرات عمیقی بر ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی داشته است. هم‌زمانی شیوع وبا و طاعون در ایران بین سال‌های ۱۹۱۰ تا ۱۹۱۲ م/۱۳۲۸ تا ۱۳۳۰ ه‍.ق دوره‌ای بحرانی را در تاریخ این کشور رقم زد که نیازمند بررسی دقیق است. این پژوهش به‌منظور بررسی ابعاد مختلف شیوع هم‌زمان وبا و طاعون همچون علل، گسترۀ جغرافیایی، تأثیرات اجتماعی‌ـ‌‌اقتصادی و واکنش‌ نهادهای حکومتی و جامعه به این بحران در ایران این سال‌ها است و هدف از انجام آن رسیدن به پاسخی برای این پرسش می‌باشد: انتشار بیماری وبا و طاعون در مناطق مختلف ایران از چه الگوهایی پیروی می‌کرد؟ و همچنین چرا شبکۀ بهداشت کشور از پیشگیری در انتشار بیماری ناتوان بود؟. در انجام این پژوهش از روش تاریخی و تحلیل اسناد آرشیوی و منابع ثانویه استفاده و از چهارچوب‌های نظری پزشکی اجتماعی، تاریخی و جغرافیایی برای تحلیل داده‌ها بهره گرفته ‌شده است. بنا بر یافته‌های پژوهش، وبا از طریق روسیه وارد ایران شده و در شهرهای پرجمعیت و مناطقی با وضعیت بهداشتی نامناسب گسترش یافته است. هم‌زمانی این بیماری با شیوع طاعون، بحران را تشدید کرده و به افزایش چشمگیر مرگ‌ومیر و اختلال در فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی منجر شده است. واکنش‌ دولت در مقابله با این بحران، ناکافی و با تأخیر بوده و جامعه نیز با ترس و اضطراب فراوان به این وضعیت پاسخ داده است. این پژوهش با ارائۀ تصویری جامع از شیوع هم‌زمان وبا و طاعون در ایران در سال‌های ۱۹۱۰ تا ۱۹۱۲ م، به درک بهتر تاریخ پزشکی و اجتماعی ایران در دورۀ قاجار کمک می‌کند.
واژه‌های کلیدی: بیماری‌‌های واگیر، بیماری‌های همه‌گیر، تاریخ پزشکی، قرنطینه
متن کامل [PDF 440 kb]   (273 دریافت)    
نوع مطالعه: اصيل پژوهشي(تاريخ پزشكي) | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1404/3/20 | پذیرش: 1404/6/31



XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 16، شماره 3 - ( پاییز 1404 ) برگشت به فهرست نسخه ها